Geeta Gopinath: Chief economist in the IMF

  1. गीता गोपीनाथ आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीच्या (International Monetary Fund -IMF) मुख्य अर्थतज्ञपदी रूजू झाल्या आहेत.
  2. आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीच्या सर्वोच्चपदी महिला नियुक्त होणार्‍या गीता गोपीनाथ या प्रथम भारतीय महिला ठरल्या आहेत.
  3. आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीचे प्रमुखपद यापूर्वी रघुराम राजन यांनी बजावले असून हा मान प्राप्त करणाऱ्या गोपीनाथ या दुसऱ्या भारतीय आहेत.
  4. मैसूरमध्ये जन्म झालेल्या गोपी गोपीनाथ हार्वर्ड विद्यापीठामध्ये प्रोफेसर होत्या. तसेच त्या दि. 2 ऑक्टोबर 2018 पासून आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीत कार्यरत होत्या.
  5. आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी (IMF)-
    1. दि. 27 डिसेंबर 1944 साली ब्रेटोन वूड्स परिषदेत जागतिक बँकेसह आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी (International Monetary Fund –IMF) या वित्तीय संस्थेची स्थापना करण्यात आली.
    2. ही 1945 साली 29 सदस्य देशांसह औपचारिकरित्या अस्तित्वात आली.
    3. सध्या IMF चे 188 सदस्य देश आहेत.
    4. याचे वॉशिंग्टन डी.सी. (अमेरिका) येथे मुख्यालय आहे.
    5. देय करावयाची शिल्लक रक्कम भरण्यास येणार्‍या अडचणी आणि आंतरराष्ट्रीय वित्तीय संकटात व्यवस्थापनाविषयीच्या बाबींमध्ये ही बँक आपली भूमिका बजावते.
    6. तसेच जागतिक आर्थिक सहयोग वाढविणे, आर्थिक स्थिरता सुरक्षित करणे, आंतरराष्ट्रीय व्यापार सुलभ करणे, उच्च रोजगार आणि दीर्घकालीन आर्थिक वाढीला चालना देणे आणि दारिद्र्य कमी करणे यादृष्टीने ही बँक कार्य करते.


T.B.N. Radhakrishnan: Chief Justice of Telangana High Court

  1. न्या. थोट्टाथिल भास्करन नायर राधाकृष्णन यांनी दि. 1 जानेवारी 2019 रोजी  तेलंगणा उच्च न्यायालयाचे पहिले मुख्य न्यायाधीश म्हणून शपथ घेतली.
  2. तेलंगणा आणि आंध्रप्रदेश राज्यांचे राज्यपाल ई.एस.एल. नरसिंहन यांनी राजभवनात आयोजित कार्यक्रमात त्यांना शपथ दिली.
  3. न्यायमूर्ती राधाकृष्णन गेल्या वर्षी जुलैपासून तेलंगणा आणि आंध्रप्रदेश या दोन्ही राज्यांसाठी हैदराबाद न्यायपालिकेच्या उच्च न्यायालयालयाचे मुख्य न्यायाधीश म्हणून सेवेत होते.
  4. तर न्या. प्रवीण कुमार यांची आंध्रप्रदेशच्या उच्च न्यायालयाचे कार्यवाह मुख्य न्यायाधीश म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आहे.

पार्श्वभूमी:-

  1. जून 2014 मध्ये जेव्हा आंध्रप्रदेशाचे विभाजन करून तेलंगणा हे नवे राज्य निर्माण करण्यात आले, तेव्हापासून आतापर्यंत हैदराबादमधूनच दोन्ही राज्यांसाठी उच्च न्यायालय चालवले जात होते.
  2. नवीन तेलंगणा राज्यात 360 जिल्हयांसाठी 12 न्यायाधीश आणि नागरी न्यायाधीशांची नियुक्ती करण्यात आलेली आहे.
  3. तर आंध्रप्रदेश उच्च न्यायालयाच्या कार्यक्षेत्रात 500 पेक्षा अधिक जिल्हे आणि नागरी न्यायाधीशांचा समावेश आहे.


Bimal Jalan: Head of the Expert Committee on RBI's reserve fund

  1. भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI) याचा राखीव निधी (capital reserve) जास्तीत जास्त किती असावा याची निश्चिती करण्यासाठी सहा जणांची एक तज्ञ समिती नियुक्त करण्यात आली आहे.
  2. ही समिती RBIचा आर्थिक भांडवल आराखडा निश्चित करणार आहे.
  3. RBIचे माजी गव्हर्नर बिमल जालन यांच्या अध्यक्षतेखाली ही समिती स्थापन करण्यात आली असून राकेश मोहन हे समितीचे उपाध्यक्ष आहेत.
  4. शिवाय सुभाषचंद्र गर्ग (आर्थिक व्यवहार विभागाचे सचिव), एन. एस. विश्वनाथन (RBIचे डेप्युटी गव्हर्नर), भरत दोशी, सुधीर मानकड हे समितीचे अन्य सदस्य आहेत.
  5. या समितीला 90 दिवसांमध्ये त्यांचा अहवाल सादर करावा लागणार आहे.
  6. डॉ बिमल जालन-
    1. कार्यकाळ- 22-11-1997 to 06-09-2003

    2. भारत सरकारचे मुख्य आर्थिक सल्लागार म्हणून कार्यरत होते, बँकिंग सचिव, अर्थ सचिव, नियोजन आयोगाचे सदस्य सचिव आणि पंतप्रधान आर्थिक सल्लागार परिषदेचे अध्यक्ष म्हणून डॉ बिमल जालन यांनी काम केले आहे.

    3. त्यांनी आयएमएफ आणि जागतिक बँकेच्या कार्यकारी मंडळांवर भारताचे प्रतिनिधित्व केले होते.

    4. आपल्या कार्यकाळात, भारताने आशियाई संकटांना तोंड दिले आणि उदारीकरण आणि आर्थिक सुधारणांच्या फायद्यांचे एकत्रीकरण पाहिले.

    5. चलनविषयक धोरणाची प्रक्रिया बदलली गेली आणि केंद्रीय बँक संप्रेषणांनी पारदर्शकता दिशेने एक बदललेली धोरणे चिन्हांकित केली.

    6. या कालावधीत बँकिंग क्षेत्र मजबूत करण्यासाठी, नवीन संस्था स्थापन करण्यास आणि नवीन साधने सादर करण्यासाठी अनेक उपाययोजना केलेल्या आहेत.

    7. कालांतराने भरणा आणि परकीय चलन, कमी चलनवाढ आणि कमी व्याज दर असे या कालावधीचे वर्णन केले गेले आहे.

    8. books-

      1. "The Future of India"
      2.  "India's Politics: A View from the Backbench",
      3. "The Future Of India: Politics, Economics, And Governance"
      4. "The Indian Economy: Problems And Prospects"
      5.  "India's Economic Policy"
      6. "Emerging India: Economics, Politics and Reforms"
      7. "India's Economic Crisis: The Way Ahead".


Brijendrapal Singh: FTII Society's new chairman

  1. केंद्रीय माहिती व प्रसारण मंत्रालयाने 'FTII' सोसायटीचे नवीन अध्यक्ष आणि प्रशासन परिषदेचे अध्यक्ष म्हणून ब्रिजेंद्रपाल सिंग यांची निवड केली आहे. त्यांची निवड तीन वर्षांसाठी आहे.
  2. ब्रिजेंद्रपाल सिंग हे या नियुक्तीपूर्वी भारतीय चित्रपट व दूरदर्शन संस्था (FTII) याच्या प्रशासन परिषदेचे उपाध्यक्ष होते.
  3. ज्येष्ठ अभिनेते अनुपम खेर यांनी राजीनामा दिल्यामुळे गेल्या काही महिन्यांपासून FTIIचे अध्यक्षपद रिक्त होते.
  4. बी. पी. सिंह हे लोकप्रिय मालिका 'CID'चे निर्माते-दिग्दर्शक आहेत.
  5. FTII -
    1. भारत सरकारच्या माहिती व प्रसारण मंत्रालयाच्या अंतर्गत भारतीय चित्रपट व दूरदर्शन संस्था (FTII) ही चित्रपट निर्मिती क्षेत्रातली एक स्वायत्त संस्था आहे.
    2. ही संस्था माहिती व प्रसारण मंत्रालयाच्या अंतर्गत कार्य करते. संस्थेची स्थापना 1960 साली झाली.


shaktikant Das: The new governor of the Reserve Bank of India (RBI)

  1. भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI) याच्या गव्हर्नरपदी शक्तिकांत दास यांची नियुक्ती करण्यात आली आहे. माजी वित्त सचिव असलेल्या शक्तिकांत दास यांची तीन वर्षांसाठी RBIच्या गव्हर्नरपदी नियुक्ती करण्यात आली आहे.
  2. शक्तिकांत दास माजी वित्त सचिव आहेत. सध्या ते वित्त आयोगाचे सदस्य आहेत. ऊर्जित पटेल यांच्या राजीनाम्यानंतर ही नियुक्ती करण्यात आली आहे.
  3. वित्त विषयात मास्टर्स डिग्रीप्राप्त दास यांनी केंद्र सरकारच्या विविध अधिकाऱ्यांचे सचिवपद भुषवले आहे.
  4. त्यांनी वित्त मंत्रालयाचे सहसचिव, तामीळनाडू विशेष महसूल आयुक्त, शिवाय उद्योग खात्याचे सचिव म्हणून काम पाहिले आहे. गेल्या वर्षीच ते केंद्रीय सेवेतून निवृत्त झाले आहेत.
  5. सरकारच्या नोटाबंदी निर्णयात शक्तिकांत दास यांचा महत्त्वपूर्ण सहभाग होता.
  6. RBI विषयी -
    1. भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI) ही भारतातील केंद्रीय बँकिंग संस्था आहे, जी भारतीय रुपया चलनाचे आर्थिक धोरण नियंत्रित करते.
    2. ‘भारतीय रिझर्व्ह बँक अधिनियम-1934’ च्या उपबंधानुसार ब्रिटिश राजवटीत संस्थेचे दि. 1 एप्रिल 1935 पासून कार्य सुरू झाले.
    3. दि. 15 ऑगस्ट 1947 रोजी भारताच्या स्वातंत्र्यानंतर, RBI चे दि. 1 जानेवारी 1949 रोजी राष्ट्रीयीकरण करण्यात आले.
    4. भारतीय रिझर्व बँकेचे मुख्य कार्यालय मुंबई येथे आहे. भारतीय रिझर्व्ह बँकेने शैली आणि दृष्टीकोन डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या ‘दि प्रॉब्लेम ऑफ रूपी: इट्स ओरीजीन अँड इट्स सोल्यूशन’ या पुस्तकातून घेतले.
    5. RBIच्या मुख्यालयी एक पूर्ण वेळ गव्हर्नर आणि जास्तीत-जास्त चार उप गव्हर्नर नियुक्त केले जातात.
    6. सर ओसबोर्न स्मिथ (1 एप्रिल 1935 - 30 जून 1937) हे RBI चे पहिले गव्हर्नर होते.
    7. सर सी. डी. देशमुख (11 ऑगस्ट 1943 - 30 जून 1949) हे RBIचे तिसरे आणि प्रथम भारतीय गव्हर्नर होते.


Arundhati Bhattacharya: The new Chairperson of the Board of Swift India

  1. SBIच्या माजी अध्यक्षा अरुंधती भट्टाचार्य यांची ‘स्विफ्ट इंडिया डोमेस्टिक सर्व्हिसेस’ याच्या संचालक मंडळाने अध्यक्षपदी निवड केली आहे.
  2. भट्टाचार्य कंपनीमध्ये एम. व्ही. नायर यांची जागा घेणार, ज्यांनी आपला पाच वर्षांचा कार्यकाळ पूर्ण केला आहे. 
  3. भट्टाचार्य या 2013 साली भारताच्या सर्वात मोठ्या बँकेच्या म्हणजेच भारतीय स्टेट बँक (SBI) याच्या अध्यक्षपदी नियुक्त होणार्‍या पहिल्या महिला बनलेल्या आहेत.
  4. स्विफ्ट इंडिया हा SWIFT (सोसाइटी फॉर वर्ल्डवाइड इंटरबँक फायनान्शियल टेलीकम्युनिकेशन) ग्लोबल आणि भारतीय सार्वजनिक आणि खासगी क्षेत्राच्या बँका यांच्यामधील संयुक्त उपक्रम आहे.
  5. याची स्थापना मार्च 2014 मध्ये करण्यात आली.
  6. कंपनीला भारतीय वित्तीय समुदायाला उच्च गुणवत्ता असलेली स्थानिक वित्तीय संदेश सेवा प्रदान करण्यासाठी बनविण्यात आले होते.


Ajay Bhushan Pandey, India's new finance secretary

  1. देशाच्या अर्थ सचिवपदी अजय भूषण पांडे यांची नियुक्ती करण्यात आली आहे. 
  2. मावळते अर्थ सचिव हसमुख आधिया यांनी त्यांच्या कार्यालयात स्वागत केले. 
  3. पांडे हे महाराष्ट्र केडरच्या 1984 बॅचचे अधिकारी असून, आधार (युनिक आयडेंटिफिकेशन अथॉरिटी ऑफ इंडिया)चे (यूआयडीएआय) या सरकारच्या महत्वाकांक्षी प्रकल्पाचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी म्हणून कार्यरत आहेत.
  4. देशात बायोमेट्रिक ओळखपत्र म्हणून आधार विकसित करण्यात अजय भूषण पांडे यांचा मोठा सहभाग आहे.
  5. मागील 8 वर्षांपासून ते प्रोजेक्टशी संलग्न आहेत. त्याचबरोबर आधारला बँक खात्याशी जोडून सर्वसामान्य नागरिकाला सरकारी फायदे मिळवून देण्यात त्यांची भूमिका मोलाची आहे.
  6. आधारकार्डचे महत्व सर्वोच्च न्यायालयात पटवून देण्यात देखील त्यांनी महत्वाची कामगिरी बजावली आहे.
  7. अजय भूषण पांडे हे आयआयटी कानपूरच्या इलेक्ट्रिकल शाखेचे विद्यार्थी आहेत.
  8. महाराष्ट्र स्टेट इलेक्ट्रिसिटी डिस्ट्रीब्यूशन कंपनीचे व्यवस्थापकीय संचालक म्हणून काम पाहताना त्यांनी ट्रान्समिशन व वितरणात होणारी गळती थांबविण्यासाठी मोठ्या उपाययोजना राबविल्या होत्या.
  9. तसेच महाराष्ट्रातील माहिती तंत्रज्ञान विभागाचे प्रमुख सचिव म्हणून त्यांनी अनेक महत्त्वाच्या ई-गव्हर्नन्स प्रकल्पांना चालना देण्याचे काम त्यांनी केले आहे.


Singer Nahid Afrin: UNICEF's first 'Youth Advocate' for the North-East

  1. बाल अधिकारांसाठी लढण्यासाठी आसामचे लोकप्रिय 17 वर्षीय गायक नाहिद आफ्रिन यांना UNICEF इंडियाने ईशान्य क्षेत्रासाठीचे 'यूथ अॅडव्होकेट' म्हणून नियुक्त केले आहे. 
  2. संयुक्त राष्ट्रसंघ बाल कोष (United Nations Children's Fund -UNICEF) याचे मुख्यालय न्यूयॉर्क शहर (न्यूयॉर्क, अमेरिका) येथे आहे.
  3. UNICEF आधी दिनांक 11 डिसेंबर 1946 रोजी ‘युनायटेड नेशन्स इंटरनॅशनल चिल्ड्रन्स इमर्जन्सी फंड’ या नावाने तयार करण्यात आले होते.
  4. ज्यामधून द्वितीय विश्वयुद्धाच्या धर्तीवर प्रभावित झालेल्या बालकांना आपत्कालीन अन्न आणि आरोग्य सेवा प्रदान करण्यासाठी याची स्थापना केली गेली होती.
  5. पोलंडचे डॉक्टर लुडविक राज्चमॅन हे UNICEFचे संस्थापक म्हणून ओळखले जातात आणि ते या संघटनेचे पहिले अध्यक्ष होते.
  6. पुढे 1950 साली सर्वत्र विकसनशील देशांमधील बालकांच्या आणि महिलांच्या दीर्घ-काळाच्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी संघटनेचा विस्तार करण्यात आला.
  7. 1953 साली तो संयुक्त राष्ट्रसंघाचा भाग बनला आणि नावामधील ‘इंटरनॅशनल’ व ‘इमर्जन्सी’ शब्द वगळण्यात आले, मात्र मूळ संक्षिप्त नाव काम ठेवण्यात आले.
  8. UNICEFचे कार्यक्षेत्र 190 देश आणि प्रांतांमध्ये पसरलेले आहे.


Kim Jong-Yang (South Korea): new president of Interpol

  1. दक्षिण कोरियाचे किम जोंग-यांग यांची आंतरराष्ट्रीय गुन्हेगार पोलीस संघटनेचे (इंटरपोल) नवे अध्यक्ष म्हणून निवड करण्यात आली आहे.
  2. अचानक बेपत्ता झालेले मेंग हाँगवेई यांनी आपल्या पदाचा राजीनामा दिल्यानंतर ही निवड करण्यात आली आहे. 
  3. आंतरराष्ट्रीय फौजदारी पोलीस संघटना (इंटरपोल / International Criminal Police Organisation) ही एक आंतरराष्ट्रीय संस्था आहे जे आंतरराष्ट्रीय पोलीस सहकार्यासाठी सुविधा पुरवते.
  4. 1923 साली याची स्थापना करण्यात आली.
  5. फ्रान्समधील लिऑन येथे इंटरपोलचे मुख्यालय आहे.
  6. इंटरपोलमध्ये 192 देशांमधील (2017 सालापर्यंत) पोलीस दलांची सदस्यता आहे.


Justice Amareshwar Pratap Sahi: New Chief Justice of Patna High Court

  1. न्यायमूर्ती अमरेश्वर प्रताप साही यांनी पटना उच्च न्यायालयाच्या मुख्य न्यायाधीश पदाची शपथ घेतली आहे.
  2. बिहारचे राज्यपाल लालजी टंडन यांनी न्या. साही यांना शपथ दिली. या नियुक्तीपूर्वी न्या. साही इलाहाबाद उच्च न्यायालयात न्यायाधीश होते.
  3. भारताच्या राज्यघटनेत नमूद कलम क्र. 214 अन्वये प्रत्येक घटकराज्याला एक उच्च न्यायालय असेल किंवा एक किंवा दोन राज्यांसाठी मिळून एक उच्च न्यायालय असेल अशी तरतूद करण्यात आलेली आहे.
  4. सध्या देशात 24 उच्च न्यायालये कार्यरत आहेत.
  5. याशिवाय प्रत्येक राज्यामध्ये विभागीय पातळीवर खंडपीठे निर्माण करण्यात आली आहेत.
  6. महाराष्ट्रचे उच्च न्यायालय मुंबई येथे असून त्याची महाराष्ट्रात पणजी (गोवा), नागपूर, औरंगाबाद अश्या तीन ठिकाणी तीन खंडपीठे आहेत.
  7. उच्च न्यायालयात एक मुख्य न्यायाधीश आणि राष्ट्रपतीच्या आदेशानुसार ठरविण्यात आलेले संख्येनुसार इतर न्यायाधिश असतात.
  8. उच्च न्यायालयातल्या सर्वोच्च न्यायाधिशांची नेमणूक करण्याचा अधिकार भारताच्या राष्ट्रपतीला आहे.


Top