राष्ट्रपतींच्या हस्ते 30 जून 2017 च्या मध्यरात्री GST चे उद्घाटन

  1. भारतीय संसदेत 30 जूनची मध्यरात्र म्हणजेच 1 जुलै 2017 च्या प्रारंभी आयोजित कार्यक्रमात राष्ट्रपती प्रणब मुखर्जी व पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते वस्तू व सेवा कर (GST) याचा शुभारंभ करण्यात आला आहे.
  2. GST देशात 1 जुलै 2017 पासून लागू करण्यात आले आहे.

GST चे महत्त्व :-

  1. वस्तू व सेवा कर (GST) ही भारताच्या आर्थिक विश्वातील सर्वात मोठी करसुधारणा आहे.
  2. यामुळे उत्पादने आणि सेवा यांच्या किंमतीत जागतिकदृष्टया स्पर्धात्मक येऊन“मेक इन इंडिया” अभियानाला चालना मिळणार आहे.
  3. GST मुळे भारतात समान करदर लागून आर्थिक अडथळे दूर होणार आहेत.
  4. शिवाय GST तंत्रज्ञानावर आधारीत असल्यामुळे मानवी हस्तक्षेप मोठया प्रमाणावर कमी होणार आहे.

GST कायद्याचा प्रवास :-

  1. डिसेंबर 2002 पासून GST मुद्द्याला सुरुवात झाली. तत्कालीन केळकर समितीने अप्रत्यक्ष कररचनेसंदर्भात, मूल्याधारित कर तत्वावर आधारित सर्वंकष GST सुचवला होता.
  2. वर्ष 2006-07 मध्ये अर्थसंकल्पीय भाषणात GST विषयक प्रस्ताव पहिल्यांदा मांडला गेला.
  3. पुढे संसदेकडून विधेयक मंजूर झाल्यावर आणि 50% हून जास्त राज्यांनी यास संमती दिल्यानंतर 8 सप्टेंबर 2016 रोजी GST संबंधी 101 व्या घटनादुरुस्ती कायदा, 2016 वर राष्ट्रपतींची स्वाक्षरी झाली.
  4. कायद्यांतर्गत घटनेच्या कलम 279अ अन्वये 15 सप्टेंबर 2016 रोजी वस्तू व सेवा कर (GST) परिषदेची स्थापना झाली.
  5. याच परिषदेने GST रचना निश्चित केली.

त्यामधील मुख्य मुद्दे :-

  1. राज्यांसाठी GST सवलतींची प्रारंभिक मर्यादा 20 लाख रुपये एवढी आहे.
  2. विशेष दर्जा असलेल्या राज्यांसाठी ही मर्यादा 10 लाख रुपये एवढी आहे.
  3. GST साठी करांचे दर 5%, 12%, 18% आणि 28%अशा चार स्तरांमध्ये विभागलेले आहेत.
  4. राज्यांना नुकसानभरपाई देण्यासाठी 28% चा GST दर निश्चित केला आहे.
  5. तसेच आरामदेही कार, पानमसाला आणि तंबाखू उत्पादने अशा काही वस्तूंवर अधिभार आकारण्यात येणार.
  6. कम्पोझिशन स्किम उपलब्ध होण्यासाठी प्रारंभिक मर्यादा 75 लाख रुपये तर विशेष दर्जा प्राप्त राज्यांना ही मर्यादा 50 लाख रुपये असेल.


1 जुलै 2017 रोजी जगभरात आंतरराष्ट्रीय सहकारी संस्था दिवस साजरा

दरवर्षीप्रमाणे जुलै महिन्याच्या प्रथम शनिवारी म्हणजेच यावेळी 1 जुलै 2017 रोजी जगभरात आंतरराष्ट्रीय सहकारी संस्था दिवस (International Day of Cooperatives) साजरा करण्यात आला आहे.

वर्ष 2017 मध्ये हा दिवस ‘को-ऑपरेटीव्ह्ज एनशुअर नो-वन इज लेफ्ट बिहाइंड’ या संकल्पनेखाली साजरा करण्यात आला.

सहकारी संस्थेचे महत्त्व:-

  1. सहकारी संस्थेच्या खुले सदस्यत्व संरचनेमुळे व्यक्तिला संपदा गोळा करण्याकरिता आणि गरिबी निर्मूलनासाठी मदत होते.
  2. सहकारी संस्था लोक-केंद्रीत असतात, भांडवली-केंद्रीत नसतात, ते साठवून ठेवत नाहीत किंवा भांडवल एकाग्रतेला वाव देत नाहीत आणि ते अधिक योग्य प्रकारे संपत्तीचे वितरण करतात.
  3. सहकारी संस्था समुदाय-आधारित आहेत म्हणून, ते त्यांच्या समुदायांच्या पर्यावरणविषयक, सामाजिक आणि आर्थिकदृष्ट्या शाश्वत विकासासाठी वचनबद्ध असतात.

पार्श्वभूमी:-

  1. सहकारी संस्थांच्या जाहिरात व प्रगतीसाठी समिती (COPAC) चे सभासद आणि आंतरराष्ट्रीय सहकारी गठबंधन (International Co-operative Alliance -ICA) चे सदस्य यांमध्ये सहकारी चळवळींच्या गतिशील प्रयत्नांमुळे, 16 डिसेंबर 1992 रोजी संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या महासभेने ठराव 47/90 मंजूर करून 1995 सालापासून दरवर्षीप्रमाणे जुलै महिन्याच्या प्रथम शनिवारी आंतरराष्ट्रीय सहकारी संस्था दिवस साजरा करण्याची घोषणा केली.

भारतामधील सहकारी संस्थेचा इतिहास:-

  1. भारतातील सहकारी चळवळीला कृषि आणि संबंधित क्षेत्रांपासून सुरुवात झाली.
  2. 19 व्या शतकाच्या शेवटी-शेवटी, ग्रामीण कर्जबाजारीपणाची समस्या आणि शेतकर्यांची परिणामी परिस्थिती यामुळे चिट फंड आणि सहकारी संस्थांसाठी एक वातावरण निर्माण झाले.
  3. यामधूनच ब्रिटिश काळात देशात सहकारी पतसंस्था अधिनियम, 1904 अंमलात आणला गेला.
  4. राजहौली व्हिलेज बँक जोरहाट, जोरहाट कोऑपरेटीव्ह टाउन बँक आणि चारीगाव व्हिलेज बँक जोरहाट, आसाम (1904), तिरूर प्रायमरी अॅग्रिकल्चरल कोऑपरेटीव्ह बँक लि., तामिळनाडू (1904) या संस्थांनी पहिल्या वर्षात कायद्यांतर्गत नोंदणी झाली.
  5. एकापेक्षा अधिक प्रांतात सहकारी संस्थांना सदस्यत्व देण्यासाठी ‘बहु-राज्य सहकारी संस्था अधिनियम, 1984’ लागू केले गेले.


अंकित क्वात्रा यांना इंग्लंडचा ‘क्वीन्स यंग लीडर्स’ पुरस्कार

  1. कुपोषण-विरोधी कार्यकर्ता अंकित क्वात्रा यांना इंग्लंडचा 2017 सालचा ‘क्वीन्स यंग लीडर्स’ पुरस्कार देण्यात आला आहे.
  2. इंग्लंडमधील राणीच्या बकिंघम पॅलेसमध्ये एका समारंभात क्वीन एलिझाबेथ II यांच्या हस्ते हा पुरस्कार दिला गेला आहे.
  3. 25 वर्षीय क्वात्रा हे भारतामधील भूक व कुपोषण समस्या सोडवण्याच्या उद्देशाने साठी ‘फीडिंग इंडिया (2014)’ संस्थेचे संस्थापक आहेत.


यूके महोत्सवात 'ए बिलियन कलर स्टोरी' चित्रपटाला पुरस्कार

  1. ब्रिटनमधील लंडन इंडियन फिल्म फेस्टिव्हल (LIFF) 2017 मध्ये 'ए बिलियन कलर स्टोरी' चित्रपटाला महोत्सवाचा सर्वोच्च पुरस्कार मिळाला आहे.
  2. बागरी फाऊंडेशनतर्फे आयोजित हे आठवे LIFF आहे.
  3. हा चित्रपट बॉलीवूडचे सतिश कौशिकद्वारा निर्मित आणि पद्मकुमार नृसिंहमूर्तीद्वारा दिग्दर्शित आहे.
  4. शिवाय अदूर गोपालकृष्णन, आशुतोष गोवारीकर आणि प्रतिभा परमार (लंडन) यांना सनमार्क ICON पुरस्कार देण्यात आला.


Top