The ban on one-time plastic used in Maharashtra is totally prohibited

  1. 23 जून 2018 पासून महाराष्ट्र राज्यात संपूर्ण प्लास्टिक बंदी लागू करण्यात आली आहे. 
  2. एकदाच वापरल्या जाणार्‍या प्लास्टिकला बाद करण्याच्या उद्देशाने आणि पुनर्नवीनीकरण करता येण्याजोग्या प्लास्टिकच्या वापराला वाढविण्यासाठी हा निर्णय घेण्यात आला आहे.
  3. नियमभंग केल्यास पहिल्या वेळी 5000 रुपये आणि दुसऱ्या वेळी 10000 रुपये दंडाची तरतूद, तिसऱ्या वेळी 25000 रुपये व तीन महिन्यांच्या कैदेची तरतूद करण्यात आली आहे.
  4. प्लास्टिकच्या वेष्टनात येणारे पदार्थ, शर्ट, ड्रेस अश्याची प्लास्टिक वेष्टने, दूधसाठीच्या जाड प्लास्टिक पिशव्या तसेच बाटलीबंद पाणी, औषधांसाठीचे वेष्टन आणि निर्यात होणाऱ्या वस्तूंच्या वेष्टनासाठी वापरण्यात येणारे प्लास्टिक यावर बंदी नाही.


The last draft of the Maharashtra State Navinational Startup Policy is announced

  1. नावीन्यपूर्ण संकल्पना आणि नवउद्योगांना प्रोत्साहन देण्यासाठी महाराष्ट्र राज्य सरकारकडून ‘महाराष्ट्र राज्य नावीन्यपूर्ण स्टार्टअप धोरण २०१८’चा अंतिम मसुदा जाहीर करण्यात आला आहे.
  2. त्यानुसार उद्योग व शिक्षण संस्थांच्या सहकार्याने राज्यात ‘इनक्युबेटर्स नेटवर्क’ उभारण्यात येणार आहेत.
  3. राज्य सरकारने ५ फेब्रुवारी रोजी ‘महाराष्ट्र राज्य नावीन्यपूर्ण स्टार्टअप’ धोरणाला तत्त्वतः मंजुरी दिली होती.
  4. कौशल्य विकास व उद्योजकता विकास विभागाने या धोरणाचा अंतिम मसुदा अंमलबजावणीसाठीच्या मार्गदर्शक तत्त्वांसह १३ जून रोजी प्रसिद्ध केला आहे. महाराष्ट्र राज्य इनोव्हेटिव्ह सोसायटीने ही तत्त्वे तयार केली आहेत.
  5. नवउद्योगांना चार वर्गांनुसार राज्य सरकारकडून भांडवलातील काही भाग निधी म्हणून दिला जाणार आहे.
  6. हा निधी मिळविण्यासाठी संबंधित स्टार्टअपने ‘स्पेशल पर्पज व्हेईकल’ किंवा ‘प्रायव्हेट लिमिटेड कंपनी’ स्थापन करून तिची कंपनी कायद्यानुसार नोंदणी करणे बंधनकारक आहे.
  7.  राज्य सरकारच्या जबाबदाऱ्या :-
    1. इच्छुक संस्थांमध्ये ‘इनक्युबेशन सेंटर’ची उभारणी.
    2. नावीन्यपूर्ण संकल्पनांवर आधारित उद्योगांना तज्ज्ञांचे मार्गदर्शन.
    3. उद्योगांना स्थानिक, राष्ट्रीय व जागतिक बाजारपेठ उपलब्ध करून देणे.
    4. भौतिक व आभासी पायाभूत सुविधा पुरविणे.
    5. उद्योजक, तज्ज्ञ, विधी, आर्थिक, तांत्रिक आणि बौद्धिक संपदाविषयक मार्गदर्शन.
    6. तज्ज्ञांची व्याख्याने, कार्यशाळा, परिसंवाद आणि परिषदांचे आयोजन.
  8. कोण अर्ज करू शकतील :-
    1. वर्ग एक : सार्वजनिक निधीतून उभारलेले स्टार्टअप (केंद्रीय व राज्य संस्थांच्या अर्थसाहाय्यातून).
    2. वर्ग दोन : खासगी अर्थसाहाय्यातील स्टार्टअप (खासगी शैक्षणिक व संशोधन संस्था, स्वयंसेवी संस्था, उद्योग).
    3. वर्ग तीन : खासगी नफा तत्त्वावरील संस्था किंवा कंपनीचे स्टार्टअप.
    4. वर्ग चार : संस्थेच्या पुढाकारातील वरील तिन्हीपैकी कोणतेही स्टार्टअप.
  9. सरकारकडून वर्गवारीनिहाय दिला जाणारा निधी (टक्केवारी) :-
    1. वर्ग एक : १०० टक्के
    2. वर्ग दोन : ७५ टक्के
    3. वर्ग तीन : ५० टक्के
    4. वर्ग चार : २५ टक्के
  10. खालील गोष्टींसाठी सरकार निधी देणार नाही :-
    1. जमीन आणि वाहन खरेदी.
    2. इमारत बांधणी खर्च.
    3. इमारत किंवा जागा भाडे.
    4. बाह्य संस्था आणि सल्लागार संस्थेचे शुल्क.
    5. एसपीव्ही नोंदणी खर्च. 
    6. बॅंकेत बीज भांडवलाची रक्कम.
    7. काल्पनिक व ज्या त्या वेळेनुसार लागणारा निधी.


June 23: International widow day

  1. 23 जून 2018 रोजी ‘आंतरराष्ट्रीय विधवा दिन’ जगभरात पाळण्यात आला.
  2. यावर्षी हा दिवस “एंपॉवरींग विडोवज थ्रू व्होकेशनल स्किल्स ट्रेनिंग” या विषयाखाली आयोजित करण्यात आला.
  3. सर्व प्रदेशातील आणि संस्कृतीमधील सर्व वयोगटातल्या विधवा स्त्रियांसंदर्भात मुद्द्यांना आंतरराष्ट्रीय पातळीवर संबोधित करण्यासाठी संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या आमसभेने 21 डिसेंबर 2010 रोजी ठराव A/RES/65/189 मान्य करून 23 जून ही तारीख ‘आंतरराष्ट्रीय विधवा दिन’ म्हणून पाळण्याचे मान्य करण्यात आले.
  4. आंतरराष्ट्रीय विधवा दिनाची गरज:-
    1. संयुक्त राष्ट्रसंघ महिला संघटनेच्या ‘2018 टर्निंग प्रॉमिसेस इंटू अॅक्शन: जेंडर इक्वॅलिटी इन द 2030 एजेंडा फॉर सेंस्टेबल डेव्हलपमेंट’ अहवालानुसार, जगभरात अंदाजे 258 दशलक्ष विधवांपैकी दर दहामध्ये एक अत्यंत दारिद्र्यात राहते.
    2. आशयाच्या जीवितात्पनावर परिणाम करणारे धोरणे कमी आहेत किंवा नाहीत.
    3. बर्‍याच देशांमध्ये विधवा वारसा, जमीन आणि मालमत्ता विवादांशी संबंधित शारीरिक व मानसिक हिंसेच्या बळी पडतात.
    4. ज्यामध्ये लैंगिक अत्याचारांचा समावेश आहे. अश्या महिलांवरील अत्याचार हे मानवी हक्कांचे सर्वात व्यापक उल्लंघन आहे.
    5. विधवा झाल्यावर, बऱ्याच देशांतील स्त्रियांना बहुतेक वारसा व जमिनीचा हक्क दिला जात नाही. त्यांना अपमानजनक वागणूक दिली जाते आणि काही ठिकाणी त्यांना जीवंत दफन करण्याची प्रथा आहे, अश्या ना-ना प्रकारे समस्यांना सामोरे जावे लागते.
    6. विधवांना वारंवार त्यांच्या घरांतून बाहेर काढले जाते आणि अगदी स्वतःच्याच कुटुंबातील सदस्यांकडून शारीरिक लैंगिक अत्याचार केले जातात आणि काहींना मारले देखील जाते.
    7. अश्या परिस्थितीत भावनिक आणि आर्थिकदृष्ट्या विधवा स्त्रियांची मुले देखील अनेकदा प्रभावित होतात.
    8. कुटुंबाचा एकट्यावर कारभार पडल्याने त्यांना शाळेतून मुलांची नावे काढून घ्यावी लागतात. शिवाय, विधवांच्या मुलींसोबत अनेक गैरप्रकार होऊ शकतात.
    9. त्यामुळे हा दिन विधवांना संपूर्ण अधिकार साध्य करण्याच्या दृष्टीने आणि मान्यता देण्यासाठी कार्य करण्याची एक संधी आहे.
    10. अश्या समस्यांशी निपटण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय पातळीवर ‘स्त्रियांच्या विरोधात सर्व प्रकारच्या अत्याचारांचे निर्मूलन यासंदर्भात करार’ (Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination Against Women) आणि ‘बालहक्क करार’ (Convention on the Rights of the Child) असे करार केले गेले आहेत.
    11. त्यामधील प्रतिबद्धतेनुसार अंगिकारलेल्या सरकारांना प्रयत्ने करावी लागतात.


Increase in the number of nuclear weapons in India, China and Pakistan

  1. स्टॉकहोम इंटरनॅशनल पीस रिसर्च इन्स्टिट्यूटच्या (सिपरी) अहवालानुसार भारत, चीन आणि पाकिस्तान या देशांनी गेल्या वर्षभरात अण्वस्त्रांच्या संख्येत वाढ केली असल्याची आकडेवारी समोर आली आहे.
  2. आशियातील या तीन प्रमुख देशांनी गेल्या वर्षभरात अण्वस्त्र यंत्रणा अधिक सुसज्ज केली असून अण्वस्त्रांच्या संख्येतही वाढ केली आहे.
  3. सध्या हे तिन्ही देश अत्याधुनिक आणि लहान अण्वस्त्रांच्या विकासावर भर देत असल्याचे सिपरीच्या अहवालात नमूद करण्यात आले आहे.
  4. गेल्या वर्षी चीनकडे असणाऱ्या अण्वस्त्रांची संख्या २७० इतकी आहे. आता ती वाढून २८० वर पोहोचली आहे.
  5. भारताकडे सध्याच्या घडीला १३०-१४० अण्वस्त्र असून पाकिस्तानकडे असलेल्या अण्वस्त्रांची संख्या १४०-१५० इतकी आहे. अण्वस्त्रांच्या संख्येचा विचार केल्यास पाकिस्तान आत्ताही भारताच्या पुढे आहे.
  6. गेल्या वर्षभरात या तिन्ही देशांनी त्यांच्या अण्वस्त्रांच्या ताफ्यात प्रत्येकी १० अण्वस्त्रांनी वाढ केली आहे. मात्र यातील कोणतेही अण्वस्त्र डागण्यासाठी क्षेपणास्त्रात लावण्यात आलेले नाही.
  7. आशिया खंडात अण्वस्त्र स्पर्धा सुरू असताना पाश्चिमात्य देशांमध्ये मात्र स्थिरता आहे, असे निरीक्षण सिपरीने नोंदवले आहे.
  8. अण्वस्त्रांच्या बाबतीत संपन्न असलेल्या देशांनी आपल्याकडील अण्वस्त्रांच्या संख्येत कपात केली किंवा स्थिर ठेवली आहे.
  9. या अहवालानुसार, जागतिक शक्ती असलेले देश अण्वस्त्रांची संख्या कमी करत असले तरी त्यांचे आधुनिकीकरण आणि मारक क्षमता वाढवित आहेत.
  10. अमेरिकेने अण्वस्त्रांची संख्या ६,८०० हून ६,४८० केली आहे. तर रशियानेही अण्वस्त्रांची संख्या ७,०००हून कमी करुन ६,८५० केली आहे.
  11. जगभरातील अण्वस्त्र संपन्न देशांकडे सद्यस्थितीला १४,४६५ अण्वस्त्र आहेत. गेल्या वर्षी हा आकडा १४,९३५ इतका होता. यातील ९२ टक्के अण्वस्त्रे फक्त अमेरिका आणि रशियाकडे आहेत.


Rebel poet and Shantanu Kamble passed away

  1. विद्रोही कवी आणि लोकशाहीर शंतनू नाथा कांबळे यांचे नाशिक येथे दीर्घ आजाराने निधन झाले. ते ४० वर्षांचे होते.
  2. ते गेल्या काही दिवसांपासून पोटाच्या विकाराने त्रस्त होते. प्रकृती खालावल्याने त्यांना रुग्णालयात उपचारासाठी दाखल करण्यात आले होते. परंतु, उपचार सुरू असतानाच त्यांची प्राणज्योत मालवली.
  3. नव्या शाहीरांसाठी प्रेरणादायी असलेले शंतनू हे मुळचे सांगलीतील तासगावचे होते. मुंबईतल्या वडाळा येथे ते राहत होते. आजारपणानंतर मात्र ते नाशिकला स्थायिक झाले होते. 
  4. शाहीर अण्णा भाऊ साठे, लोकशाहीर वामनदादा कर्डक, शाहीर बोबडे यांच्या प्रभावातून कांबळे यांनी शाहिराच्या माध्यमातून समाजप्रबोधनाची चळवळ पुढे चालविली.
  5. सामाजिक विषमता, अंधश्रद्धा याविरोधात त्यांनी गावोगावी जाऊन जनप्रबोधन केले. लोकशाहीचा प्रचार-प्रसार केला.
  6. अनेक वर्षांपासून विद्रोही सांस्कृतिक चळवळ आणि जातीअंताच्या लढाईत ते अग्रेसरहोते.
  7. गाणी आणि कवितातून ते जातीय अत्याचार, शोषण, आर्थिक-सामाजिक विषमता आणि मानवतावादावर भाष्य करत असायचे.
  8. २००५मध्ये त्यांना नक्षलवाद्यांशी संबंध असल्याच्या आरोपावरून नागपूर पोलिसांनी अटक केली होती. सुमारे १०० दिवस ते पोलीस कोठडीत होते. मात्र, नंतर त्यांची त्यातून निर्दोष मुक्तता करण्यात आली होती.
  9. कांबळे यांच्या आयुष्यावर बेतलेला ‘कोर्ट’ हा चित्रपटही गाजलेला आहे. विद्रोही मासिकाच्या संपादक मंडळावरही त्यांनी काम पाहिले होते. त्यांनी अनेक पुस्तके प्रकाशित केली, तसेच लिखाणही केले.
  10. त्यांच्या निधनामुळे विद्रोही चळवळीतील एक शिलेदार गमावल्याची भावना व्यक्त केली जात आहे.


Top