Mukesh Khanna resigns as chairman of Indian Children's Film Society

  1. प्रसिद्ध अभिनेता मुकेश खन्ना यांनी भारतीय बाल चित्रपट सोसायटी (CFSI) च्या अध्यक्ष पदाचा राजीनामा दिला आहे.
  2. मुकेश खन्ना यांचा 3 वर्षांचा कार्यकाळ येत्या एप्रिलला संपणार होता.
  3. त्यांनी त्यांच्या अभिनयाच्या कारकि‍र्दीत 'महाभारत', 'शक्तिमान' अश्या मालिकांमध्ये भूमिका वठवल्या होत्या.
  4. भारतीय बाल चित्रपट सोसायटी (Children's Film Society India -CFSI) ही भारत सरकारची एक नोडल संस्था आहे.
  5. जी विविध भारतीय भाषांमध्ये बाल चित्रपटांची निर्मिती आणि विविध कार्यक्रमांचे आयोजन करते.
  6. याची स्थापना 11 मे 1955 रोजी मुंबईमध्ये करण्यात आली.


CRISIL, announces India's first MSE Motion Index for SIDBI

  1. क्रिसिडेक्स (CriSidEx) या भारताच्या प्रथम MSE मनोभाव निर्देशांक (MSE Sentiment Index) याला जाहीर केले आहे.
  2. हा निर्देशांक लघु व सूक्ष्म उद्योगांसाठी क्रिसिल आणि भारतीय लघुउद्योग विकास बँक (SIDBI) यांच्याद्वारा तयार करण्यात आला आहे.
  3. क्रिसिडेक्स बाबत:-
    1. क्रिसिडेक्स हा एक संमिश्र निर्देशांक आहे, ज्याला 8 वेगवेगळ्या निर्देशांकाला मिळवून तयार केले गेले आहे.
    2. हा निर्देशांक लघु व मध्यम उद्योग क्षेत्रातल्या व्यावसायिक मतांचे 0 (एकदम नकारात्मक) ते 200 (पूर्णपणे सकारात्मक) या दरम्यानच्या गुणांमध्ये मूल्यमापन करतो.
    3. नोव्हेंबर-डिसेंबर 2017 मध्ये 1100 लघु व मध्यम उपक्रमांमधून (550 उत्पादन प्रकल्प आणि 550 सेवा संयंत्रे) मिळालेल्या माहितीच्या आधारावर मानकांना निश्चित करण्यात आले आहे.
  4. क्रिसिडेक्समध्ये दोन निर्देशांक आहेत:-
    1. 'तिमाही' साठी, ज्यामध्ये सर्वेक्षण केले गेले आहे.
    2. 'पुढील तिमाही' साठी, ज्यामध्ये विविध टप्प्यांमध्ये सर्वेक्षण केल्यानंतर सर्वेक्षणाच्या आधारावर तयार केले गेले आहे.
  5. यापासून मिळाले ल्या माहितीमुळे कोणत्याही संभाव्य अडचणीमध्ये आणि उत्पादन श्रृंखलेमध्ये परिवर्तनासंबंधी माहिती देणार ज्यामुळे बाजाराची कार्यकुशलता वाढणार आहे.
  6. सोबतच आयात आणि निर्यात करणार्‍यांच्या मतांविषयी माहिती मिळवून विदेशी व्यापारासंबंधी पावले उचलण्यासाठी आवश्यक संकेत देखील उपलब्ध करणार आहे.
क्रिसिडेक्सचे निष्कर्ष
  1. क्रिसिडेक्स 107 च्या गुणासह ऑक्टोबर-डिसेंबर दरम्यानच्या काळ सौम्यपणे सकारात्मक भावना दर्शविते.
  2. जानेवारी-मार्च 2018 साठी, हा भाव अधिक सकारात्मक होण्याची अपेक्षा आहे.
  3. सर्वेक्षणात सहभागी झालेल्या अर्ध्याहून अधिक जणांनी ऑक्टोबर-डिसेंबर या तिमाहीच्या तुलनेत जानेवारी ते मार्च या तिमाहीत आपल्या व्यवसायाच्या परिस्थितीत सुधारणा होण्याची अपेक्षा केली.
  4. निर्माण आणि सेवा या दरम्यानच्या क्षेत्रात, निर्माण क्षेत्रात अधिक सकारात्मक भाव दिसून आला. MSE च्या निम्म्यापेक्षा अधिक जणांनी जानेवारी-मार्चमध्ये ऑर्डरमध्ये वेगाने वाढ होण्याची आणि क्षमता वाढीची अपेक्षा दर्शवली.
  5. निर्यातदारांनाही जानेवारी-मार्चमध्ये व्यवसायामध्ये सुधारणा होण्याची आशा होती. त्यापैकी एक तृतीयांश जण सर्वसाधारण ऑर्डरबुकपेक्षा अधिकची अपेक्षा करीत होते.
  6. दुसरीकडे, देशांतर्गत MSE पैकी निम्म्याहून अधिक जणांनी जानेवारी-मार्चमध्ये ऑर्डरबुकमध्ये वाढ होण्याची पूर्वसूचना दिली होती.


$ 250 million deal with ADB for improving rural connectivity in five states

  1. ‘प्रधानमंत्री ग्रामीण रस्ते कार्यक्रम (PMGSY)’ अंतर्गत आसाम, छत्तीसगढ, मध्यप्रदेश, ओडिशा आणि पश्चिम बंगाल या राज्यांमध्ये 6,254 किलोमीटर लांबीच्या सर्वकाळ ग्रामीण रस्त्यांच्या बांधकामाला वित्तपुरवठा करण्यासाठी भारत सरकारने आशियाई विकास बँक (ADB) सोबत $250 दशलक्ष चा कर्ज करार केला आहे.
  2. हा निधी निर्दिष्ट पाच राज्यांमध्ये ग्रामीण संपर्क व्यवस्था कायम स्वरुपात तयार करण्यासाठी वापरला जाणार आहे.
  3. प्रधानमंत्री ग्रामीण रस्ते कार्यक्रम (PMGSY) ही देशातील ग्रामीण भागांना जोडण्यासाठी पक्के रस्ते प्रदान करण्याच्या उद्देशाने 25 डिसेंबर 2000 रोजी सुरू करण्यात आलेली एक केंद्र पुरस्कृत योजना आहे.
  4. आशियाई विकास बँक (ADB) ही एक क्षेत्रीय विकास बँक आहे.
  5. ज्याची स्थापना 19 डिसेंबर 1966 रोजी आशियाई देशांमधील आर्थिक विकास प्रकल्पांना वित्तपुरवठा करण्यासाठी केली गेली.
  6. ही बँक UN इकोनॉमिक कमीशन फॉर एशिया अँड फार ईस्ट (UNESCAP) आणि गैर क्षेत्रीय विकसित देशांच्या सदस्यांना सामावून घेते.


Launch of Zero Budget Naturral Farming Project in Himachal Pradesh

  1. देशात सेंद्रिय शेतीला प्राधान्य देण्याच्या लक्षित हेतूने देशभरात विविध प्रयत्न चालू आहेत. सेंद्रिय शेतीचा मानवाला होणारा फायदा तसेच शाश्वत शेतीच्या दृष्टीने हितकारक असल्याचे दिसून आले आहे.
  2. सिक्किमने सर्वात आधी सेंद्रिय शेतीच्या दृष्टीने पाऊल टाकले आहे.
  3. याचाच एक भाग म्हणून, हिमाचल प्रदेशाचे राज्यपाल आचार्य देवव्रत यांनी 29 जानेवारी 2018 रोजी पालमपुर कृषी विद्यापीठातून एका समारंभात ‘झीरो बजेट नॅच्युरल फार्मिंग’ प्रकल्पाचा शुभारंभ केला.
  4. राज्यातली 90% लोकसंख्या शेतीवर अवलंबून आहे. 2022 सालापर्यंत कृषी उत्पादन वाढविण्यासाठी व शेतकर्‍यांचे उत्पन्न वाढवण्यासाठी भारत सरकारचे प्रयत्न चालू आहेत.
  5. पाच शास्त्रज्ञांच्या गटाने एक खेडे नैसर्गिक शेतीसाठी दत्तक घेतले पाहिजे आणि त्यांना राज्य शासन सर्व मदत पुरवण्यासाठी तयार असणार, असे आवाहन राज्य शासनाने केले.
  6. प्रकल्पाअंतर्गत, विद्यापीठाने ‘झीरो बजेट’ शेतीच्या आदर्श सराव पद्धती तयार करण्यासाठी 25 एकर भूखंड समर्पित केला आहे. कृषी शास्त्रज्ञांची यामध्ये प्रमुख भूमिका आहे आणि त्यांना ग्रामीण पातळीवर चळवळ सुरू करण्याची आवश्यकता आहे.
  7. अश्या प्रकारच्या शेतीमुळे शेतकर्‍याचा खर्च कमी होतो आणि त्याचे उत्पन्न वाढते.
  8. शिवाय शेतीचा कस भरून निघतो. जमिनीची उत्पादन क्षमता वाढते.
  9. पिकाच्या गुणवत्तेत वाढ होते आणि त्याला चांगला दर प्राप्त होतो. मुख्य म्हणजे पर्यावरणाची सुरक्षा अबाधित होण्यास मदत होते.
झीरो बजेट नेचुरल फार्मिंग
  1. प्रकल्पाविषयी:-
  2. झीरो बजेट म्हणजे विना खर्च. ‘झीरो बजेट नेचुरल फार्मिंग’ म्हणजेच नैसर्गिक शेती पद्धतींचा वापर करून पिकांच्या वाढीसाठी आणि लागवडीसाठी शून्य खर्च केला जाण्याचा प्रयत्न. 'झिरो बजेट' या शब्दाचा अर्थ सर्व प्रकारच्या पिकांच्या उत्पादनांवर येणारा शून्य खर्च असा होतो.
  3. या पद्धतीत पिकांच्या नैसर्गिक वाढीवर भर दिला गेला आहे आणि त्यासाठी कोणत्याही प्रकारचे रासायनिक खते आणि कीटकनाशके किंवा इतर कोणत्याही इतर विषारी घटकाचा वापर केला जात नाही.
  4. पिकांची निरोगी वाढ सुनिश्चित करणे. बीजोपचारासाठी स्थानिक शेण आणि गोमूत्र सर्वत्र उपलब्ध असते.
  5. किटकनाशकांचा वापर न करता जैविक किटकनाशकांचा वापर करणे आणि चांगल्या शेतीच्या सराव पद्धती विकसित करणे.
  6. शेतकरी गांडुळ, शेण, मूत्र, वनस्पती, मानवी मलमूत्र आणि पिकांच्या संरक्षणासाठी जैविक खते यांचा वापर करणार.


A provision of Rs. 3400 crores for Airports in North-East from AAI

  1. भारतीय विमानतळ प्राधिकरण (AAI) ने भारताच्या ईशान्य क्षेत्रातील विमानतळांच्या विकासासाठी आणि सुधारणांसाठी 3,400 कोटी रुपयांच्या निधीची तरतूद केली आहे.
  2. आसामसाठी 1720 कोटी रुपये, त्रिपुरासाठी 525 कोटी रुपये, मणिपुरसाठी 800 कोटी रुपये, नागालँडसाठी 42 कोटी रुपये, अरुणाचल प्रदेशासाठी 211 कोटी रुपये आणि मिजोरमसाठी 60 कोटी रुपये वाटप केले गेले आहेत.
  3. वर्ष 2016-17 मध्ये या क्षेत्रात हवाई प्रवाश्यांची एकूण संख्या 68.04 लक्ष होती.
  4. मागील वर्षात यामध्ये 27.02% ची वाढ नोंदवली गेली आहे.
  5. भारतीय विमानतळ प्राधिकरण (AAI) याची 1 एप्रिल 1995 रोजी स्थापना करण्यात आली.
  6. हे प्राधिकरण नागरी हवाई वाहतूक मंत्रालयांतर्गत कार्यरत असून  विमानतळ व त्याला संलग्न पायाभूत संरचनेचे निर्माण, सुधारणा, देखभाल आणि व्यवस्थापन यासाठी जबाबदार आहे.


India and Vietnam start the first military practice of 'VINBAX'

  1. भारत आणि व्हिएतनाम यांच्या लष्करांनी मध्यप्रदेशच्या जबलपुरमध्ये ‘VINBAX’ नामक एक संयुक्त लष्करी सराव सुरू केला आहे.
  2. सहा दिवस चालणारा हा युद्धाभ्यास भारत आणि व्हिएतनाम यांचा प्रथमच सराव आहे.
  3. व्हिएतनाम हा दक्षिण-पूर्व आशियातला एक देश आहे.
  4. याला दक्षिण चीन समुद्र लाभलेला आहे.
  5. या देशाचे राजधानी शहर हनोई हे आहे
  6. व्हिएतनामी दोंग हे चलन आहे.


Postman / MTS unveiled new costumes

  1. पोस्टमन (पुरुष व महिला दोन्ही) आणि मल्टी टास्किंग स्टाफ (MTS) यांच्यासाठी असलेल्या पोशाखाची पुनर्रचना करण्यात आली आहे. 
  2. नवा पोशाख राष्ट्रीय फॅशन तंत्रज्ञान (NIFT, दिल्ली) यांच्या सल्लामसलतीने तयार करण्यात आला.
  3. नव्या पोशाखासाठी त्यांना दरवर्षी 5000 रुपये भत्ता देण्याचा निर्णय घेतला गेला आहे आणि सूक्ष्म, लघु आणि मध्यम उद्योग मंत्रालयांतर्गत खादी आणि ग्रामोद्योग आयोग (KVIC) देशभरात पोशाख पुरविणार. 
  4. देशात 90,000 पोस्टमन, मेल गार्ड, मल्टी टास्किंग स्टाफ (MTS) कार्यरत आहेत.  
  5. टपाल विभाग (DoP) हे ‘भारतीय टपाल’ म्हणून भारत सरकारद्वारे संचालित एक टपाल प्रणाली आहे.
  6. टपाल विभाग भारत सरकारच्या संचार मंत्रालयाचा भाग आहे. देशात 1,55,015 टपाल कार्यालयांचे जाळे आहे आणि हे जगातील सर्वात मोठ्या प्रमाणावर विस्तारलेले टपाल जाळे आहे.
  7. याची स्थापना 1 एप्रिल 1854 रोजी ब्रिटिश राजवटीत झाली 1870 साली याचे पहिले अधीक्षक नियुक्त करण्यात आले आणि अलाहाबादमध्ये येथे नियुक्ती झाली.
  8. 1876 साली ब्रिटीश भारत हे जनरल पोस्टल युनियनचे प्रथम गैर-स्थापित सदस्य झाले.
  9. आशियातील पहिले चिपकवले जाणारे टपाल तिकीट जुलै 1852 मध्ये भारताच्या सिंधे जिल्ह्यात बार्टले फ्रेरे (भागाचे मुख्य आयुक्त) यांनी प्रस्तुत केले.


In the scorpion category 'INS Karanj' launches

  1. स्कॉर्पियन श्रेणीतील तिसरी पाणबुडी ‘आयएनएस करंज’चे ३१ जानेवारी रोजी मुंबईच्या माझगाव डॉक येथून जलावतरण करण्यात आले.
  2. ‘प्रकल्प ७५’ अंतर्गत स्कॉर्पियन वर्गातील ६ पाणबुड्यांच्या निर्मितीचे काम माझगाव गोदी येथे सुरू आहे. या ६ पाणबुड्या २०२०पर्यंत नौदलात सामील करण्याचे उद्दीष्ट आहे.
  3. यापूर्वी याच श्रेणीतील पहिली पाणबुडी आयएनएस कलवरी आणि खांदेरी या पाणबुड्यांचे जलावतरण पार पडले होते.
  4. अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाने सुसज्ज असणाऱ्या आयएनएस करंजमुळे भारतीय नौदलाचं सामर्थ्य वाढणार आहे.
  5. नौदलाचे चीफ अॅडमिरल : सुनील लांबा
करंज पाणबुडीची वैशिष्ट्ये
  1. फ्रान्सच्या मदतीने ‘मेक इंन इंडिया’अंतर्गत तयार करण्यात आलेली करंज ही पूर्णपेण स्वदेशी बनावटीची पाणबुडी आहे.
  2. या पाणबुडीची लांबी ६७.५ मीटर, उंची १२.३ मीटर आहे. तिचे वजन १५६५ टनआहे.
  3. टॉरपीडो आणि अँटी शिप क्षेपणास्त्रांचा माराही करू शकते. या पाणबुडीतून जमीनीवरही मारा करता येतो.
  4. युद्धाच्या वेळी अत्यंत सुरक्षितपणे आणि सहज शत्रूला चकवा देऊन जाऊ शकते. ती कोणत्याही रडारच्या टप्प्यात येत नाही.
  5. या पाणबुडीचा वापर प्रत्येत प्रकारच्या युद्धात, अँटी सबमरीन वॉरफेअर आणि इंटेलिजन्सच्या कामातही केला जाऊ शकतो.
  6. शत्रूला नेमके शोधून लक्ष्य करणे आणि पाण्यात राहून छुप्या पद्धतीने माहिती गोळा करण्याची क्षमताही या पाणबुडीत आहे.
  7. जास्तीत जास्त काळ पाण्याखाली राहता यावे यासाठी पाणबुडीत ऑक्सिजन निर्मितीची व्यवस्था आहे.


Launch of the Pulse Polio Program in the country for the year 2018

  1. 27 जानेवारी 2018 रोजी राष्ट्रपती राम नाथ कोविंद यांच्या हस्ते वर्ष 2018 साठी पल्स पोलिओ कार्यक्रमाचा शुभारंभ करण्यात आला आहे.
  2. देशभरात पाच वर्षाखालील बालकांना पोलियो-रोधी औषधी पाजण्याचा कार्यक्रम वर्षभरात राबवला जाणार आहे.
  3. देशभरातली 17 कोटी बालकांना या अभियानांतर्गत पोलियो-रोधी औषधी पाजली जाईल.
  4. 28 जानेवारी 2018 हा राष्ट्रीय लसीकरण दिवस आहे.
  5. WHO वैश्विक पोलियो निर्मूलन प्रयत्नाच्या परिणाम स्‍वरूप 1995 साली भारताने पल्‍स पोलियो लसीकरण कार्यक्रम सुरू केला.
  6. या कार्यक्रमांतर्गत पाच वर्षाखालील सर्व बालकांना पोलियोची लस दिली जाते.
  7. कार्यक्रमांतर्गत दरवर्षी डिसेंबर आणि जानेवारी महिन्यात तोंडावाटे पोलियो लस (OPV) दिली जाते.


Four new schemes of central government to promote young scientists

  1. भारतात संशोधनाला वाव देण्यासाठी देशातील तरुण शास्त्रज्ञांना आणि संशोधकांना प्रोत्साहन देण्याच्या उद्देशाने केंद्र शासनातर्फे चार नवीन योजना जाहीर करण्यात आल्या आहेत.
  2. 'टीचर असोसिएटशीप फॉर रिसर्च एक्सेलंस (TARE)' योजना:-
    1. संशोधन करण्यासाठी IIT, IISc किंवा CSIR अश्या राष्ट्रीय संस्थांसारख्या आघाडीच्या शासन पुरस्कृत संस्थांबरोबर शिक्षकांना जोडणार आहे.
    2. अश्या शिक्षकांना पगाराव्यतिरिक्त प्रत्येकी पाच लाख रुपये वार्षिक आणि दरमहा 5 हजार रुपये खर्चासाठी मिळणार आहे.
  3. ‘ओव्हरसीज व्हिजिटिंग डॉक्टरल फेलोशिप’ योजना:-
    1. 100 पीएचडी विद्वानांना त्यांच्या डॉक्टर पदवीच्या संशोधनादरम्यान 12 महिन्यापर्यंत परदेशात विद्यापीठ/प्रयोगशाळांमध्ये प्रशिक्षण घेण्यासाठी मदत दिली जाणार आहे.
    2. प्रत्येकाला दरमहा $2,000 शिष्यवृत्ती तसेच प्रवासासाठी व व्हिसा शुल्क भरण्यासाठी एकरकमी 60,000 रुपये आकस्मिक भत्ता देण्यात येईल.
  4. डिस्टिंग्वीश इंवेस्टिगेटर अवॉर्ड:-
    1. विज्ञान व अभियांत्रिकी संशोधन मंडळ / विज्ञान व तंत्रज्ञान विभागाच्या प्रकल्पांच्या  प्रधान अन्वेषकांना जास्तीत जास्त 100 फेलोशिप दिली जाणार आहे.
    2. त्यांना तीन वर्षांसाठी दरमहा 15,000 रुपये दिले जाणार आणि प्रकल्पाच्या प्रस्तावित प्रस्तावावर आधारित पर्यायी संशोधन अनुदान देण्यात येईल.
  5. 'ऑग्युमेंटिंग रायटिंग स्किल्स फॉर आर्टिकुलेटिंग रीसर्च (AWSAR)' योजना:-
    1. विज्ञानाविषयक लिखाणाला प्रोत्साहन देण्यासाठी 20,000 हून अधिक पीएचडी विद्वानांना त्यांच्या संशोधनाचे निष्कर्ष प्रसिद्ध करण्यासाठी मदत दिली जाणार आहे.


Top