India is ranked 30th among 100 countries on the Global Manufacturing Index (GMI)

  1. वर्ल्ड इकॉनॉमिक फोरम (डब्ल्यूईएफ) ने ग्लोबल मॅन्यूफॅक्चरिंग इंडेक्स (जीएमआय) वर 100 देशांमधील 30 व्या स्थानावर भारत आहे.
  2. इंडेक्स डब्ल्यूईएफने उत्पादन अहवालाच्या भविष्यासाठी प्रथम तयारी म्हणून भाग म्हणून जाहीर केला आहे ज्याद्वारे आधुनिक औद्योगिक धोरणांचा विकास करण्यात आला आणि सहयोगी कृतीची विनंती केली गेली.
  3. उत्पादन अहवालाच्या भविष्यासाठी तयारी ए.टी. सहकार्याने या संस्थेची स्थापना केली गेली.
  4. केर्नी हे विश्लेषित करते आणि मोजते की उत्पादन क्षेत्रात चौथ्या औद्योगिक क्रांतीचा भाग म्हणून उदयोन्मुख तंत्रज्ञानाचा वापर करून 100 देशांना चांगले स्थान दिले जाईल आणि उत्पादनाची नैसर्गिक गुणवत्ता बदलली जाईल.
  5. परिवर्तन-प्रक्रियेला गती देण्यासाठी सार्वजनिक-खाजगी सहभागास नवीन आणि अभिनव दृष्टिकोन आवश्यक आहे.
  6. यामध्ये 100 देशांचे वर्गीकरण चार गटांत केले गेले आहे.
  7. भविष्यातील संभाव्यतेसाठी (मजबूत वर्तमान आधार, भविष्यासाठी तयारी उच्च पातळी), उच्च क्षमता (भविष्यासाठी मर्यादित वर्तमान आधार, उच्च क्षमता), लेगसी (भविष्यासाठी धोकादायक मजबूत आधार) किंवा नवशक्ति (मर्यादित वर्तमान आधार, तयारीसाठी निम्न पातळी भविष्यात).
  8. भारताबद्दल:-
    1. जगभरातील 5 व्या क्रमांकाचे मोठे उत्पादक कंपनी आहे ज्यामध्ये एकूण उत्पादन मूल्य 420 अब्ज अमेरिकन डॉलर्स इतके वाढले आहे.
    2. त्याचा उत्पादन क्षेत्र गेल्या तीन दशकांत सरासरी 7% वाढला आहे आणि भारताच्या 16 ते 20% हिस्सा व्यापला आहे.
    3. जीडीपी भारतीय उत्पादित उत्पादनांची मागणी वाढत आहे. भारत उत्पादनांच्या प्रमाणात 9 व्या स्थानावर आणि जटिलतेसाठी 48 व्या स्थानावर आहे.
    4. तो बाजाराच्या आकारासाठी तिसरा होता. कामगारांमध्ये स्त्री सहभाग, व्यापार दर, नियामक कार्यक्षमता आणि टिकाऊ संसाधने यांसारख्या पॅरामीटर्समध्ये हे खराब (9 0 किंवा त्यापेक्षा कमी) श्रेणींमध्ये होते.
    5. एकूणच, भारत त्याच्या शेजारी श्रीलंका (66 व्या), पाकिस्तान (74 व्या) आणि बांगलादेश (80 व्या) यांच्यापेक्षा उत्तम आहे.
    6. भारत, इंडोनेशिया, कॅनडा, ऑस्ट्रेलिया, न्यूझिलंड, मॉरिशस आणि संयुक्त अरब अमिरात या देशांच्या खाली भारतातील अन्य देशांचा समावेश आहे.
ग्लोबल मॅन्यूफॅक्चरिंग इंडेक्स (जीएमआय)
  1. अहवालाची ठळक वैशिष्टये:-
  2. जीएमआयमधील टॉप 10 देश: जपान, दक्षिण कोरिया, जर्मनी, स्वित्झर्लंड, चीन, चेक रिपब्लिक, अमेरिका, स्वीडन, ऑस्ट्रिया आणि आयर्लंड.
  3. ब्रिक्स देश: चीन (25 व्या), रशिया (35 व्या), ब्राझील (41 वा) आणि दक्षिण आफ्रिका (45 वे).
  4. चीनला 'आघाडीच्या देशांमध्ये' स्थान मिळाले भारतीय आणि रशियाला 'लेगसी' ग्रुपमध्ये ठेवले गेले, तर ब्राझील आणि दक्षिण आफ्रिका 'नव्याने' मध्ये आहेत.
  5. 25 'अग्रगण्य' देश उत्पादन पध्दतीत अधिकाधिक बदल घडवून आणण्याच्या दिशेने उत्कृष्ट पोजिशन ग्रुपमध्ये ठेवण्यात आले.
  6. कोणतेही देश सज्जता गटाच्या सीमेवर ठेवले नव्हते.
  7. जागतिक आर्थिक मंच WEF स्वतंत्र, आंतरराष्ट्रीय, जागतिक, प्रादेशिक आणि औद्योगिक एजेंडा तयार करण्यासाठी व्यवसाय, राजकीय, शैक्षणिक आणि समाजातील इतर नेत्यांचा समावेश करून जागतिक दर्जा सुधारण्यासाठी कटिबद्ध आहे.
  8. 1 9 71 मध्ये नॉट फॉर प्रॉफिट फाऊंडेशन म्हणून त्याची स्थापना करण्यात आली.
  9. हे जिनेव्हा, स्वित्झर्लंडमध्ये मुख्यालय आहे.


India has missed the deadline of 2017 for annihilation of Kala azar

  1. कालाजार (Kala Azar) आजाराच्या उच्चाटनासाठीची वर्ष 2017 ची अंतिम मुदत भारताकडून चुकलेली आहे.
  2. वास्तविक पाहता, बिहार आणि झारखंडमधील 17 जिल्ह्यांच्या काही भागात या आजाराची प्रकरणे वाढून ते 61 वरून 68 एवढे झाले आहे.
  3. ‘पोस्ट काला अजार डर्मल लेश्मॅनियासिस (PKDL)’ च्या प्रकरणांमध्ये गेल्या काही वर्षांपासून हळू हळू वाढ होत आहे.
  4. अपयशामागील कारणमीमांसा:-
    1. आरोग्य मंत्रालयाच्या एका बैठकीत सादर करण्यात आलेल्या माहितीनुसार, सन 2001-02 पासून प्रलंबित असलेल्या ठोस घरांच्या बांधकाम प्रक्रियेसाठी ग्रामीण विकास मंत्रालयाला विनंती करण्यात आली आहे, जे की या आजाराच्या नियंत्रणाच्या अपयशामागील प्राथमिक कारण समजले जात आहे.
    2. या प्रदेशांमध्ये प्रामुख्याने लाकडापासून बनलेली बहुतेक घरे आहेत. या घरांच्या लाकडी बांधकामामुळे नष्ट करावयाच्या घटकाला लक्ष्य करण्यासंबंधी अनेक उपाययोजनांचे पर्याय बाद होतात. म्हणून संक्रमण रोखण्यासाठी पक्के घरे बांधणे आवश्यक ठरत आहेत. 
    3. दुसरे म्हणजे, काला आजार रूग्णांच्या उपचारानंतरही पोस्ट काला आजार डर्मल लेश्मॅनियासिस (PKDL) च्या प्रकरणांमुळे भविष्यात या आजाराच्या संक्रमणासंबंधी धोका कायम राहतो.
तुम्हाला हे माहीत आहे का?
  1. काला आजार:-
    1. काला आजार हा लेश्मॅनिया कुटुंबातील एकपेशी परजीवामुळे हळूहळू उद्भवणारा स्वदेशी रोग आहे.
    2. काला आजारामुळे उद्भवणार्‍या अगदी थोडे ज्ञात असलेल्या त्वचेसंबंधी अवस्थेला ‘पोस्ट काला अजार डर्मल लेश्मॅनियासिस (PKDL)’ असे म्हणतात.
    3. आजाराचे निर्मूलन म्हणजे आजारासंबंधी वार्षिक प्रकरणांमधील प्रमाण दर 10,000 लोकसंख्येमागे उप-जिल्हा पातळीवर 1 पेक्षा कमी असणे हे होय.
  2. बैठकीचा अंतिम निर्णय:-
    1. बैठकीत ठोस घरांच्या बांधकामाच्या मुद्द्याचे निराकरण करण्याकडे लक्ष देण्याचे ठरविण्यात आले आणि PKDL च्या रुग्णांना एकाच-वेळी देण्यात येणारा प्रोत्साहन भत्ता दुप्पट म्हणजेच 2000 रूपयांवरून 4000 रुपये करावा, अशी शिफारस केली गेली आहे.


Stinger-inspired soft robots can be a gateway to bio-inspired robot technology

  1. अमेरिकेच्या कॅलिफोर्निया विद्यापीठाच्या जैव-अभियांत्रिकी विभागाचे प्राध्यापक अली खादेमहोसैनी यांच्या नेतृत्वात संशोधकांनी पेशीच्या उतकावर आधारित सॉफ्ट रोबोट विकसित केलेले आहे, जे स्टिंगरे या सागरी माशाच्या जैविक संरचनेची एक नक्कल आहे.
  2. तयार करण्यात आलेला 10 मिलीमीटर लांबीचा रोबोट चार थरातून बनविण्यात आला आहे.
  3. हे थर म्हणजे – जिवंत हृदयाच्या पेशीपासून बनविलेले उतक, संरचनात्मक आधारासाठी दोन भिन्न प्रकारचे विशिष्ट जैविक पदार्थ आणि लवचिक इलेक्ट्रोड.
  4. त्यानुसार, जेव्हा इलेक्ट्रोड जैविक पदार्थ स्क्याफोल्ड यावर हृदयाच्या पेशींना आकसतात तेव्हा स्टिंगरे रोबोट आपल्या पंखात हरकत आणतो.
  5. ‘अॅडवांस्ड मटेरियल्स’ नामक नियतकालिकेत हा शोधाभ्यास प्रकाशित करण्यात आला आहे.
स्टिंगरे प्रेरित सॉफ्ट रोबोट
  1. भविष्यातले महत्त्व:-
  2. या प्रकारचा सॉफ्ट रोबोट जैव-प्रेरित रोबोट तंत्रज्ञान, पुनर्निर्मित औषधे आणि वैद्यकीय नैदानिक उपाय यासारख्या क्षेत्रांसाठी प्रवेशद्वार ठरू शकते आणि भविष्यकडे पाहता महत्त्वपूर्ण प्रगती प्रदर्शित करू शकते.
  3. या तंत्रज्ञानाचा उपयोग वैद्यकीय उपचारासाठी होऊ शकतो, जसे की पर्सनलाइज्ड टिश्यू पॅच तयार करून हृदय रोगींसाठी हृदयाच्या स्नायूच्या उतकांना मजबूत करण्यासाठी उपयोगात आणणे.
  4. स्टिंगरेची शरीर रचना बघता सोपी बनावट, चापट आकार आणि डोक्यापासून ते शेपटापर्यंत शरीराशी संपूर्णता जुळलेले पंख आढळून येते. त्यामुळे हा सागरी मासा जैव-विद्युतयांत्रिकी यंत्रणेत (bio-electromechanical) एक आदर्श उदाहरण ठरतो.


Railway Ministry's "spurti" system started

  1. रेल्वे प्रवासी वाहतूकीचे नियोजन करण्यासाठी तसेच मालवाहतूकीचे अधिक परिणामकारक व्हावी यासाठी रेल्वे मंत्रालयाने “स्मार्ट फ्रेईट ऑपरेशन ऑप्टीमायझेशन अँड रियल टाईम इन्फॉर्मेशन' अर्थात 'स्फूर्ती' ॲपच्या माध्यमातून मोठा डिजिटल उपक्रम हाती घेतला आहे.
  2. या ॲपमुळे भौगोलिक माहिती प्रणाली अर्थात जीआयएसचा वापर करुन मालवाहतूकीवर लक्ष ठेवता येईल.
  3. “स्फूर्ती” प्रणालीतील महत्वपूर्ण विशेष बाबी :-
    1. या प्रणालीमुळे जीआयएस प्रणालीद्वारे मालगाडयांच्या वाहतूकीवर लक्ष ठेवता येईल.
    2. एकच जीआयएस प्रणालीद्वारे विविध विभागातील प्रवासी आणि मालगाडयांवर लक्ष ठेवता येईल.
    3. विभागीय वाहतूकीचे तुलनात्मक पृथ:करण
    4. एकाच खिडकीद्वारे सर्व मालवाहूकीवर लक्ष ठेवणे.
    5. वाहतूकीच्या अदला बदलीच्या जागी अपेक्षित वाहतूकीचा आढावा घेणे.
    6. वाहतूक नियमनासाठी विभागवार कार्यावर लक्ष ठेवणे
    7. मालगाडयांच्या डब्यांचा परिणामकारक वापर होण्यासाठी फ्रेईट टर्मिनल आणि सायडिगवर लक्ष ठेवणे.
“स्फूर्ती” प्रणाली

“स्फूर्ती” प्रणालीची वैशिष्टये :-

  1. भारतीय रेल्वेच्या जाळयातील मालगाडयांची माहिती घेऊन मालवाहतूकीचा ओघ सुरळीत करणे.
  2. भारतीय रेल्वेच्या जाळयातील सर्व मालगाडयांचे स्थान निश्चित करणे.
  3. मालगाडयांची एका विभागातून दुसऱ्या विभागातील हालचाल.
  4. माल भरण्यासाठी मालडब्यांची स्थिती
  5. रेल्वे जाळयातील भरलेल्या आणि रिकाम्या मालगाडयांची स्थिती
  6. रेल्वे जाळयावर नवीन स्थान निश्चित करणे
  7. महत्वाच्या मालाबाबत रेल्वे जाळयातील प्रारंभ ते अंतिम ठिकाण तसेच टर्मिनल मधील माल चढवला जाण्याची कामगिरी पडताळून पाहणे
  8. प्रत्यक्ष वेळेच्या पायावर आधारीत मालगाडयांची विभागवार गती अद्ययावत करणे. नियंत्रण कार्यालयातून संग्रहीत करण्यात आलेल्या विभागवार प्रत्यक्ष गतीचा वापर करुन हे निश्चित केले जाते.


Writings by Google Dudal to author Mahaswad Devi

  1. साहित्यक्षेत्रात आपल्या लेखनशैलीचा वेगळा ठसा उमटवणाऱ्या लेखिका म्हणजे महाश्वेतादेवी.
  2. त्यांच्याजयंतीनिमित्त गुगल या सर्च इंजिनने  डुडलद्वारे महाश्वेतादेवींना अभिवादन केले आहे.
  3. 14 जानेवारी 1926 रोजी महाश्वेतादेवींचा जन्म आता बांगलादेशची राजधानी असलेल्या ढाकामध्ये झाला.
  4. त्यांच्या आईचे नाव धरित्री देवी आणि वडिलांचे नाव मनिष घटक असे होते. हे दोघेही साहित्यिक होते.
  5. त्यांच्याकडूनच महाश्वेतादेवींना लेखनाचे धडे मिळले.
  6. भारताची फाळणी झाली तेव्हा त्यांचे कुटुंब पश्चिम बंगालमध्ये आले.
  7. महाश्वेता देवी यांनी विश्वभारती विद्यापीठ आणि शांतीनिकेतन मधून इंग्रजी विषय घेऊन बी.ए. केले. तर कोलकाता विद्यापीठातून एम.ए. केले.
  8. शिक्षिका आणि पत्रकार म्हणून महाश्वेतादेवींनी दीर्घकाळ काम केले.
  9. महाश्वेता देवी यांचे पहिले पुस्तक 1956 मध्ये प्रकाशित झाले. 'झांसी की रानी' असे या पुस्तकाचे नाव होते.
  10. रुदाली, हजार चौरासी की माँ, माटी माई या त्यांच्या पुस्तकांवर सिनेमांचीही निर्मिती करण्यात आली.


Face recognition is now available for authentication

  1. आधारच्या पडताळणीसाठी बोटांचे ठसे आणि बुबुळांप्रमाणे आता चेहरा ओळखण्याच्या पर्यायाचाही (फेस रेकग्निशन) समावेश करण्यात येणार असून 1 जुलैपासून नवी सुविधा कार्यान्वित होणार असल्याचे युनिक आयडेंटिफिकेशन अ‍ॅथॉरिटी ऑफ इंडियाने (यूआयडीएआय) सोमवारी प्रसिद्ध केलेल्या निवेदनात स्पष्ट केले आहे.
  2. वयोवृद्ध व्यक्तींमध्ये अनेकदा बोटांचे ठसे अस्पष्ट होतात वा बुबुळांच्या साह्य़ाने पडताळणी करणे शक्य होत नाही.
  3. अशा वेळी आधारची पडताळणी करण्यात अडचणी येतात.
  4. केंद्रीय मंत्री रविशंकर प्रसाद यांनी काही दिवसांपूर्वीच आधारच्या पडताळणीसाठी ठसे आणि बुबुळांचा वापर पुरेसा नसल्याचे मत व्यक्त केले होते.
  5. केंद्र सरकारच्या धोरणानुसार आर्थिक व्यवहार करताना पॅन क्रमांकाच्या बरोबरीने आधार क्रमांक देणेही सक्तीचे करण्यात आले आहे.
  6. त्यामुळे प्रत्येक नागरिकासाठी आधारची पडताळणी गरजेची ठरते.
  7. चेहऱ्याचा पर्यायही उपलब्ध होत असल्याने लोकांसाठी अतिरिक्त सुविधा मिळणार आहे.
  8. गेल्याच आठवडय़ात यूआयडीएआयने १६ आकडी आभासी क्रमांकाचा पर्यायही उपलब्ध करून दिला होता.
  9. आधारसाठी दाखल केलेल्या माहितीच्या सुरक्षिततेचा प्रश्न ऐरणीवर आल्यानंतर प्राधिकरण कामाला लागल्याचे दिसून येत आहे.


Launch of National Culture Festival in Karnataka

  1. भारत सरकारचे संस्कृती मंत्रालयाच्या वतीने मकर संक्रांतीनिमित्त 14 जानेवारी 2018 पासून कर्नाटकमध्ये ‘एक भारत श्रेष्ठ भारत’ कार्यक्रमांतर्गत 7 व्या ‘राष्ट्रीय संस्कृती महोत्सव’ याला सुरुवात झाली आहे.
  2. कार्यक्रमाचे उद्घाटन आयोजन ज्ञान ज्योति सभागृह, पॅलेस रोड, गांधी नगर आणि बंगळुरु या शहरांमध्ये केले जात आहे.
  3. हा महोत्सव कर्नाटकात बंगरुळू (14-16 जानेवारी), हुबळी-धारवाड (17-18 जानेवारी), मंगरुळू (19-20 जानेवारी) या ठिकाणी आयोजित करण्याचे नियोजित आहे.
  4. ‘एक भारत श्रेष्ठ भारत’ कार्यक्रम 31 ऑक्टोबर 2016 रोजी सुरू करण्यात आलेला भारत सरकारचा एक उपक्रम आहे.
  5. हा उपक्रम विविध राज्ये/केंद्रशासित प्रदेशांतील लोकांमध्ये संपर्क वाढविण्यासाठी सुरू करण्यात आला आहे.
  6. जेणेकरून देशातील वैविध्यपूर्ण संस्कृती असलेल्या समुदायांमध्ये परस्पर समज आणि संबंध वाढवले जाऊ शकणार आहे.
  7. देशाची बळकट एकता व अखंडता सुनिश्चित केली जाऊ शकणार आहे.


Top