Dr. Girish Badole

डॉ. गिरीश बदोले

 


1922   03-May-2018, Thu

प्रतिकूल परिस्थिती ही काही अडचणी सांगण्याची सबब नाही. उलट लक्ष्यावर शक्ती एकवटण्यासाठी अशी परिस्थितीही पथ्यावरच पडू शकते, हे दाखवून दिले आहे केंद्रीय लोकसेवा आयोगाच्या नागरी सेवा परीक्षेत राज्यातून प्रथम तर देशातून विसाव्या स्थानी आलेले डॉ. गिरीश दिलीपराव बदोले यांनी.

डॉ. बदोले हे मराठवाडय़ातील उस्मानाबाद जिल्ह्य़ातील. कर्नाटक सीमा भागातील उमरगा तालुक्यातील कसगी या गावचे.

चार एकर कोरडवाहू जमिनीवर शेती करणारे वडील, त्यांना शेतीत मदत करणारी आई व एक भाऊ आणि डॉ. बदोले, असे चौकोनी कुटुंब. घराचा भार अर्थातच शेतीवरच. तेव्हा अशा परिस्थितीत जगताना पावलोपावली तडजोड करणे हे ओघाने आलेच.

परिस्थिती सुधारायची असेल तर शिक्षणाशिवाय तरणोपाय नाही, हे डॉ. बदोले यांच्या वडिलांना माहीत होते. त्यांनी दोन्ही मुलांना उत्तम शिक्षण द्यायचे ठरवले. प्रसंगी शिक्षणासाठी शेती गहाण ठेवून कर्जही काढण्याची तयारी ठेवली.

कसगीतील जिल्हा परिषद शाळेत पहिली ते दुसरीपर्यंतचे शिक्षण घेतले. पुढच्या शिक्षणासाठी त्यांना तुळजापूरला पाठवण्यात आले. तेथे सैनिकी विद्यालयात शिस्तीत डॉ. बदोले यांचे शिक्षण झाले. येथेच त्यांच्यामध्ये सामाजिक जाणीव रुजल्या. देशासाठी काही तरी करण्याचा संस्कार याच सैनिकी शाळेतून मिळाला.

दहावीला ८९ टक्के गुण घेतल्यानंतर लातुरातील दयानंद महाविद्यालयात विज्ञान शाखेला प्रवेश मिळाला. मग बारावीला ९४ टक्के गुण मिळवून मुंबईच्या जे. जे. वैद्यकीय महाविद्यालयात प्रवेश मिळवला. एमबीबीएसचे शिक्षण वडिलांनी कर्ज काढूनच पूर्ण केले.

त्यानंतर मुंबईतीलच ओएनजीसीमध्ये वैद्यकीय सेवा करताना ग्रामीण भागातून येणाऱ्या रुग्णांचे हाल, वेदना, परिस्थिती जवळून पाहता आली. तेव्हाच वैद्यकीय पेशा स्वीकारण्यापेक्षा प्रशासकीय सेवेतून सामाजिक परिस्थितीत काही बदल घडवता येतील का, या विचारांचे मूळ मनात रुजले आणि त्यादृष्टीने निश्चय करून वाटचाल सुरू ठेवली.

परीक्षेची तयारी करताना एक विशिष्ट पद्धत निश्चित केली. अनुभवी मित्रांकडून मार्गदर्शन घेतले. मोबाइल हे केवळ संपर्काचे साधन मानले आणि त्यातील इंटरनेट सेवेचा केवळ अभ्यासासाठीच उपयोग करायचा, हे कटाक्षाने पाळले.

विशिष्ट विषयांसाठी मित्र-तज्ज्ञांशी सल्लामसलत करणे, मार्गदर्शन घेणे, याही बाजूवर भर दिला. प्रशासकीय सेवेत जाताना ग्रामीण भागात मूलभूत सुविधा देण्यावर भर असेल. विशेषत: शिक्षण, आरोग्य, रस्ते या सोयी-सुविधांच्या व्यवस्थेकडे अधिक लक्ष देण्याचा मनोदय डॉ. बदोले व्यक्त करतात.

smita sabharwal ias officer

सर्वात कमी वयात मुख्यमंत्री कार्यालयाचा भार सांभाळणाऱ्या महिला IAS अधिकारी…


2188   15-Jun-2018, Fri

तेलंगणाच्या मुख्यमंत्री कार्यालयात नुकतेच अतिरिक्त सचिव म्हणून कार्यभार स्वीकारणाऱ्या आयएएस अधिकारी स्मिता सब्बरवाल यांनी इतिहास रचला आहे. मुख्यमंत्री कार्यालयात या पदाची जबाबदारी स्वीकारणाऱ्या त्या सर्वात तरुण अधिकारी बनल्या आहेत. यापूर्वी कधीच एवढ्या कमी वयाच्या अधिकाऱ्याने मुख्यमंत्री कार्यालयात काम केले नाही. यामागचे कारण असे की स्मिता यांनी खूप कमी वयात म्हणजेच वयाच्या २३ व्या वर्षी आयएएसची परीक्षा पास केली होती. त्यांचे आतापर्यंत चे कामकाज एवढे चांगले राहिले आहे की प्रत्येक जण त्यांचे कौतुक करत असतो. त्यांच्या सेवेला आता १५ वर्षे पूर्ण झाले आहेत. त्यांच्या कामामुळे त्यांना ‘द पिपल्स ऑफिसर’ म्हणून ओळखले जाते.

आतापर्यंत स्मिता यांनी वारंगल, विजाग, करीम नगर, चित्तुर या जिल्ह्यात काम केले आहे. तिथले लोक आजही त्यांच्या कामामुळे त्यांची आठवण काढत असतात. त्या जिथे जिथे काम करतात तिथे त्यांची वेगळीच छाप आतापर्यंत त्यांनी पाडली आहे. मूळच्या बंगालच्या दार्जिलिंग येथील असणाऱ्या स्मिता यांचे वडील आर्मी मध्ये होते. त्यामुळे त्यांना देशातील विविध भागात राहायला मिळाले. यामुळे त्यांचे सुरुवातीचे शिक्षण सुद्धा असेच झाले. त्यांचे वडील कर्नल पी.के. दास हे सेवेतून रिटायर्ड झाल्यानंतर हैद्राबाद मधेच स्थायिक झाले. त्यामुळे स्मिता यांनी आपली १२ वि चे शिक्षण हैद्राबाद मधील सेंट एेन्स मधून केले आणि सेंट फ्रांसिस कॉलेजमधून त्या कॉमर्स मधून ग्रॅज्युएट झाल्या.

स्मिता या १२ वी मध्ये ISC बोर्डाच्या टॉपर होत्या. यूपीएससीच्या सिव्हिल परीक्षामध्ये सुद्धा त्यांना ४ थी रँक मिळाली होती. त्यावेळी त्या फक्त २३ वर्षाच्या होत्या. त्यानंतर त्यांना देशातील सर्वात प्रतिष्ठित आयएएस ची नोकरी जॉईन करण्याची संधी मिळाली. त्यांच्या कामामुळे त्यांना अनेक पुरस्कारांनी गौरविण्यात आले. पण स्मिता म्हणतात की त्यांचे कामच त्यांच्यासाठी खरे काम आहे. त्यांच्या वडिलांचे स्वप्न होते की त्या आयएएस बनाव्यात. यासाठी त्यांनी ग्रॅज्युएशन नंतर लगेच सिव्हिल परीक्षेची तयारी सुरू केली.

निकाल लागल्यानंतर त्यांना त्या देशातून ४ थी रँक मिळवून पास झाल्याची बातमी मिळाली. आयएएस मध्ये चांगली रँक मिळाल्याने त्यांना हैद्राबाद हे केडर मिळाले. त्यावेळी आंध्र प्रदेशचे विभाजन झाले नव्हते. त्यांना वारंगल येथील नगर परिषद आयुक्त म्हणून जबाबदारी मिळाली.

तिथे त्यांनी ‘फंड योर सिटी’ या नावाने एक योजना चालू केली. नक्षलवादी प्रभावित त्या भागात त्यांनी इन्फ्रास्ट्रक्चर उभे करण्यासाठी सहकार्य करण्याचे अपील केले. तिथल्या लोकांनी उत्स्फूर्तपणे यामध्ये सहभाग नोंदवला. स्मिता यांच्या असलेल्या चांगल्या हेतूमुळे त्या शहराचा चेहरा मोहरा बदलून गेला.

वारंगल मध्ये काम केल्यानंतर त्यांना करीमनगर जिल्ह्यात जबाबदारी मिळाली. हा तेलंगणा मधील एक मागास जिल्हा मानला जायचा. २०११ मध्ये त्यांना करीमनगरचे जिल्हाधिकारी नेमण्यात आले. तिथे त्यांनी आरोग्य सेवा व शिक्षण सेवा बदलण्यासाठी प्रयत्न केले. त्यांनी अम्मा लालना या नावाने एक योजना आणत तेथील सरकारी दवाखान्यात स्वच्छता मोहीम राबविली. त्यानंतर गरोदर महिलांसाठी सुद्धा मोफत तपासणी शिबीर राबवले.

अगोदर रूग्ण सरकारी दवाखान्यात येण्यास टाळत असत व स्मिता यांनी रुग्णांना सरकारी दवाखान्यात येण्यासाठी विविध योजना राबविल्या. त्या प्रत्येय दवाखान्यात स्काइप सुविधा वापरून लक्ष ठेवत होत्या.

गरीब महिलांना खाजगी रूग्णालयात ३०-३० हजार रुपये खर्च करणे परवडणारे नव्हते. त्यासाठी त्यांना चांगल्या सुविधा मिळाव्या म्हणून अम्मा लालना ही योजना राबविल्याची माहिती स्मिता यांनी दिली. स्मिता यांनी फकीर रुग्णालयातील सुविधाच नाही तर साफ स्वच्छता टिकवण्यासाठी सुद्धा खूप लक्ष दिले. चांगले उपकरणे त्यांनी सरकारी दवाखान्यात उपलब्ध करून दिले. आज पूर्ण राज्यात स्मिता यांचे मॉडेल पाळले जाते. त्यांनी यासोबतच शिक्षण क्षेत्रात सुद्धा खूप भरीव कामगिरी केली त्यामुळे त्यांना पीपल्स ऑफिसर या पुरस्काराने गौरविण्यात आले. स्मिता या गरजू लोकांसाठी नेहमी उपलब्ध असत. असे कधीच नाही व्हायचे की एखाद्याला त्यांची गरज आहे आणि त्या भेटल्या नाही.

जिल्हाधिकारी म्हणून त्या रोज २००-३०० लोकांना भेटत असत आणि त्यांच्या समस्या जाणून घेऊन त्या सोडवत असत. यामुळे लोकांच्या चेहऱ्यावर एक वेगळेच समाधान असायचे व सरकारी कार्यालयाकडे बघायचा त्यांचा दृष्टिकोन सुद्धा बदलायचा. आंध्र प्रदेशचे विभाजन झाल्यानंतर त्यांना तेलंगणाच्या मुख्यमंत्री कार्यालयात जबाबदारी मिळाली आहे. इतक्या कमी वयात इथे पोहचणाऱ्या त्या पहिल्या महिला अधिकारी आहेत.

त्यांचा विवाह एका आयपीएस अधिकाऱ्यासोबत झाला आहे जे की त्यांच्या बॅच चे आहेत. त्यांनी सोबतच मसुरी येथे ट्रेनिंग पूर्ण केली होती. तिथे ते मित्र बनले आणि दोन्ही परिवाराच्या मर्जीने पूढे त्यांनी लग्न केले. त्यांना दोन मुलं पण आहेत. मुलांना वेळ देण्याविषयी त्यांनी सांगितले की आम्हाला जे आवडायचं ते आम्ही निवडलं आहे, मग मुलांना खूप कमी वेळ मिळतो. आकाशाला गवसणी घालण्याचे स्वप्न बघणाऱ्या महिला आणि मुलींसाठी त्यांचे एक प्रेरणा आहे. पण त्यासाठी त्याग सुद्धा करावा लागतो.

Inspirational story of the courage and determination of a woman from a tribal tribe ...

एका आदिवासी जमातीतील महिलेच्या धैर्य आणि दृढ संकल्पाची प्रेरणादायी गोष्ट…


675   09-Jun-2018, Sat

आधुनिक भारतात ज्या महिलांनी आपले उच्च स्थान मिळविले आहे. त्यांनी आपल्या कार्याने समाजात एक उत्कृष्ट उदाहरण दिलेले आहे. पुरुषापेक्षाही अधिक चांगल कार्य या महिलांनी केले हे सांगणे अतिशयोक्ती नाही आहे. याच साखळीत समाजातील भ्रष्टाचार दूर करण्या करिता दृढ संकल्प करून आपले कार्य करणाऱ्या डीएम बी. चंद्रकला यांची प्रेरणादायक गोष्ट आपण बघूया..

फेसबुकवर यांच्या फोटोला कमीत कमी ५० ते ९० हजार लाईक घेणाऱ्या बुलंदशहरच्या डीएम बी. चंद्रकला यांनी आपल्या कठोर परिश्रमाने २००८ साली सिविल सेवा परीक्षेमध्ये यश मिळविले होते. तेलंगणा येथील करीम नगर जिल्ह्यातील गरजानापल्ली नावाच्या छोट्याश्या खेड्यात एका आदिवासी कुटुंबात त्यांचा जन्म झाला होता. २००८ साली झालेल्या UPSC मध्ये त्यांनी पूर्ण भारतातून ४०९वा क्रमांक मिळविला होता. भ्रष्ट अधिकाऱ्या विरोधात त्यांनी केलेल्या कार्यवाहीची चर्चा संपूर्ण भारतात आहे.

पदवी घेण्याकरिता बी चंद्रकला यांनी कोटी महिला विद्यालयात प्रवेश घेतला. पदवीच्या दुसर्यावर्षीच त्यांचा विवाह झाला परंतु त्यांनी आपल्या शिक्षणाची जिद्द सोडली नाही. मुक्त विद्यापीठातून त्यांनी एम.ए. अर्थशास्त्राची पदवी घेतली आणि पतीच्या मदतीने UPSCची तयारी चालू केली. त्यांच्या प्रयत्नांना यश आले आंध्र प्रदेश लोकसेवा आयोग (APPSC) परीक्षेत त्या राज्यातून पहिल्या आल्या. या यशामुळे त्यांना IAS होण्याकरिता अधिक बळ मिळाले. आपल्या चौथ्या प्रयत्नात त्यांनी UPSC परीक्षा पास केली.

एप्रिल २०१२ मध्ये त्यांची पहिली नियुक्ती हमीरपुर येथे डीएम म्हणून झाली त्यानंतर ८ एप्रिल २०१४ ला मथुरा येथे त्यांची नियुक्ती करण्यात आली. इथे त्यांनी फक्त १२९ दिवस काम केले त्यानंतर बी. चंद्रकला यांची बदली बुलंदशहर येथे करण्यात आली. बुलंदशहराच्या इतिहासात आजपर्यंत सर्वात प्रामाणिक अधिकारी म्हणून बी. चंद्रकला यांचे नाव घेण्यात येते. चंद्रकला यांनी वीज वितरण, राजस्व विभाग, तहसील सर्व नगर पालिका येथील भ्रष्टाचाराच्या विरोधात मोर्चा तयार केला आहे. आज तर अशी परिस्थिती आहे भ्रष्ट अधिकारी चंद्रकला यांच्या समोर जाण्यास थरथर कापतात. ठेकेदारांना भीती असते कि त्यांच्या कामावर कधीही चंद्रकला भेट देऊ शकतात.

आपल्या माहितीसाठी मागील काही महिन्या अगोदर चंद्रकला यांची मेरठ येथे बदली झाली आहे आता त्यांना केंद्र सरकारमध्ये पेयजल विभागात उपसचिव बनविण्यात आले आहे. चंद्रकला यांचे भ्रष्टाचारा विरोधात असलेले किस्से सोशल मिडीयावर मोठ्या प्रमाणात वायरल झाले आहे. त्यांची हि गोष्ट अनेक महिलांना प्रेरणादायक आहे.

Megha Arora From Daughter of Rikshaw driver to IAS

रिक्षा ड्रायव्हरची मुलगी संघर्षाने बनली आयएएस टॉपर...


762   02-May-2018, Wed

तुम्ही प्रतिभावंत असाल तर तुम्हाला यश मिळवण्यापासून कोणीही रोकू शकत नाही. याचेच एक उत्तम उदाहरण बनली आहे आग्र्याची मेघा अरोरा. मेघाने लोकसेवा आयोगाने आयोजित केलेल्या आयएएस परीक्षेत संपुर्ण भारतातून ८ वा क्रमांक पटकावला आहे. विशेष म्हणजे मेघाचे वडील हे एक रिक्षा ड्रायव्हर आहेत तर आई प्राध्यापिका आहे. एका मध्यमवर्गीय कुटुंबातून असलेल्या मेघा साठी मिळालेले यश हे खूप मोठी उपलब्धी आहे.

मेघा ही लहाणपणी पासूनच अभ्यासात हुशार होती. तिची शाळा आणि कॉलेजमध्ये असतानाची कामगिरी सुद्धा प्रशंसनीय होती. मेघाने १२ वी मध्ये ९५ टक्के मार्क्स मिळवून घवघवीत यश संपादन केले होते. चांगले मार्क्स मिळाल्यानंतर तिच्या स्वप्नांना एकप्रकारे भरारी मिळाली. त्यानंतर तिने दिल्लीच्या प्रसिद्ध हंसराज कॉलेजमध्ये प्रवेश घेतला. बारावी पर्यंत सायन्स मध्ये शिक्षण घेतलेल्या मेघाने पुढे आपल्या काकाच्या म्हणणे ऐकून कॉमर्स मध्ये ग्रॅज्युएशन करण्याचा निर्णय घेतला. ग्रॅज्युएशन चे शिक्षण पूर्ण झाल्यानंतर तिने दिल्ली स्कुल ऑफ इकॉनॉमिक्स मध्ये कॉमर्स मध्ये पोस्ट ग्रॅज्युएशन सुद्धा पूर्ण केले.

यानंतर मेघाने यूपीएससी परीक्षा देऊन आयएएस होण्याचा निर्धार केला. ती सांगते की तिला तिच्या काकांनी अभ्यासासाठी खूप मदत केली. मेघाने जिद्द आणि चिकाटीने पहिल्याच प्रयत्नात यूपीएससी परीक्षेत टॉपर बनून घवघवीत यश मिळवले आहे. तिने पहिल्याच प्रयत्नात एवढे घवघवीत यश मिळवले आहे त्यावरून तिच्या मेहनतीचा तुम्ही अंदाजा लावू शकता. यावर्षी मे महिन्यात यूपीएससीची परीक्षा पार पडली व निकाल जुलै मध्ये जाहीर झाले. यानंतर मेघाला इंटरव्ह्यू साठी बोलावण्यात आले. अंतिम निकाल २३ सप्टेंबरला जाहीर झाला. आता ११ डिसेंबर पासून मेघा ट्रेनिंग साठी जाणार आहे.

मेघाच्या या यशानंतर तिचे ८ वी पर्यंत शिकलेले वडील सुनील अरोरा म्हणाले की, ‘ तिने आमच्या सर्वांचे नाव अभिमानाने वर नेले आहे. यासाठी तिने खूप कठीण परिश्रम घेतले. हे यश आमच्या सर्वांसाठी एखादं स्वप्न खरं झाल्यासारखे आहे’. मेघाची आई सविता या एका प्राथमिक शाळेत शिक्षिका आहेत. त्या म्हणाल्या की, ‘ अभ्यासात मेघा नेहमी अव्वल राहिली आहे. ती आमच्या परिवारात एकमेव आहे जिने सरकारी अधिकारी होण्याची परिक्षा पास केली आहे. मेघाचे आई-वडिल म्हणून आम्हाला याचा खूप अभिमान आहे’.

विशेष म्हणजे दिल्ली स्कुल ऑफ इकॉनॉमिक्स मधील मेघा सोबतच्या अजून १५ जणांनी ही परिक्षा दिली होती, परंतु त्यापैकी मेघा ही एकमेव आहे जिची यामध्ये निवड झाली आहे. मेघा सांगते की तिच्या एका मैत्रिणीच्या सल्ल्याने तिने या परीक्षेची तयारी करण्यास सुरुवात केली होती. मेघाचा अर्थशास्त्र विषयात सखोल अभ्यास होता. परंतु मेघाला रोज ८-१० तास अभ्यास केल्यानंतर हे यश मिळाले आहे. मेघाला फिक्शन पुस्तके वाचण्याची आवड आहे व तिचे आवडते लेखक अमिताभ घोष आहेत.

M Shivaguru prabhakaran from labour to IAS

मजूर ते आयएएस…


669   02-May-2018, Wed

हिंमत, जिद्द आणि कष्ट करण्याची तयारी असेल तर कोणतेही काम कठीण नसते. याचा प्रत्यय तामिळनाडूतील एम शिवागुरू प्रभाकरनकडे पाहिल्यानंतर येतो. देशातील सर्वांत प्रतिष्ठित आणि कठीण मानल्या जाणाऱ्या केंद्रीय लोकसेवा आयोगाच्या (यूपीएससी) परीक्षेत आयएएससाठी त्याची निवड झाली आहे. २००४ मध्ये पैशांअभावी इंजिनिअर होण्याचे स्वप्न अर्ध्यावरच सोडावे लागले होते. त्यानंतर आयएएस होण्यापर्यंतचा त्याचा प्रवास प्रेरणादायी असा आहे.

तंजावर जिल्ह्यातील पट्टुकोट्टईमधील मेलाओत्तान्काडू गावाचा रहिवासी असलेल्या प्रभाकरनचा प्रवास मद्यपी वडील, रेल्वे स्थानकावरील प्लॅटफॉर्म आणि आयआयटी मद्रासच्या कॅम्पसमधून आता प्रतिष्ठित सेंट जॉर्ज फोर्टच्या परिसरापर्यंत पोहोचला आहे. शुक्रवारी यूपीएससीच्या जाहीर झालेल्या निकालात शिवागुरू प्रभाकरनने एकूण ९९० उत्तीर्ण विद्यार्थ्यांमध्ये १०१ वी रँक प्राप्त केली आहे. शिवागुरूशिवाय तामिळनाडूतून व्ही. कीर्ति वासन (२९), एल. मधुबालन (७१) आणि एस. बालाचंदर (१२९) यांनीही या यादीत स्थान मिळवले आहे.

बारावीनंतर हलाखीच्या परिस्थितीमुळे शिक्षण थांबवावे लागले होते. वडील सतत दारूच्या नशेत असत. त्यामुळे कुटुंबाची जबाबदारी प्रभाकरनवर येऊन पडलेली. प्रभाकरनने दोन वर्षे लाकूड अड्ड्यावर आणि शेतात मजुरी केली. त्याला कोणत्याही परिस्थिती आपल्या स्वप्नावर पाणी फेरायचे नव्हते.

२००८ मध्ये प्रभाकरनने लहान भावाचे इंजिनिअर होण्याचे स्वप्न पूर्ण करण्यास मदत केली आणि आपल्या बहिणीचे लग्नही केले. त्यानंतर त्याने आयआयटीत प्रवेश मिळवण्याचे स्वप्न घेऊन चेन्नई गाठले. तेथे तो दिवसभर अभ्यास करत आणि सेंट थॉमस माऊंट रेल्वे स्थानकाच्या प्लॅटफॉर्मवर रात्र घालवत. मेहनतीच्या जोरावर प्रभाकरनने आयआयटी मद्रासमध्ये प्रवेश मिळवला आणि २०१४ मध्ये एम.टेक पूर्ण केले. येथेही तो गुणवत्ता यादीत चमकला. त्यानंतर प्रभाकरनने चौथ्या प्रयत्नात यूपीएससीत यश मिळवले. त्याचा हा संघर्ष सर्वांसाठी प्रेरणादायी असाच आहे.

Alankrita Pandey, Came out of Depression to get Rank 85

Alankrita Pandey, Came out of Depression to get Rank 85,


2925   12-Jan-2018, Fri

In January 2014, I decided to start the preparation. But in mid 2014, I had to go through a personal crisis. It brought me to the level of using anti-depressants, anger management sessions and counseling by friends and family.

I had planned to write prelims in January 2014 and started reading some basic books but due to the aggravated situation, I could not even write the exam. These circumstances went on till October and finally I had it under control. By this time, I had decided to focus only on my career and plans for the next year and make my dream come true. This crisis gave me a clear sense of purpose.

The life changing moment was not 10th May 2016 for me, when the results came out, but it was the day when I had stuck a paper on a wall in my room saying- “I want a 2-digit AIR in CSE-2015.”

It has been said that – all things in this universe are created twice, once in your mind and then in the physical world. The first time was that day. Then began the hard work of day in-day out studies. I planned my preparation first at macro level and then at micro level eg completing full mains syllabus by May 15, then reducing it to topic wise scheduling and then hour wise everyday.

There used to be moments of doubt, depression and stress quite often for me. To tackle it, I used to run in the mornings, meditate and exercise. Sometimes, I would lose patience to go on. Then, I used to write on a paper as to why I started all this and this would provide me the motivation to move forward with more enthusiasm. Whenever I used to feel lethargic, I would see the newspaper and problems faced by various sections of society and think as to how could I help.

This always used to give me a sense of urgency to get into that position. I would also like to take this opportunity to thank my parents, family, teachers(Prof BRA Rao and institute) and my friends (Lokesh, Deepankar, Odyssey, my college gang and seniors) for supporting me throughout. Talking to my father always used to be such an encouraging experience. He used to make me believe that it is going to happen for sure, the belief and faith that he showed always kept me positive. Rao sir too had believed in me right from the first day and never refused any kind of help despite his old age and other difficulties. It was not a coaching institute for me but an extended family. I would not have been able to achieve this without the support of these people.

With these experiences, I kept going and cleared this examination in my first attempt.

From a primary teacher to ACP

From a primary teacher to ACP


1154   12-Jan-2018, Fri

Poonam Dalal says she is slightly different from many others yet at the same time very similar to a lot of us. She has her ancestral roots at Chhara village in Jhajjar District, Haryana. But she was born and brought up in Delhi.

Poonam started her career as a primary teacher in a government school at Delhi. Along with the job she did her graduation as an external student from Delhi University.

After completing her graduation she appeared for different Bank PO Exams and SSC Graduate Level Exam and cleared all of them. SBI PO, SBI Associates PO, Union Bank Of India PO, SSC Graduate Level 2005 etc are some of them.

She finally chose SBI PO. She regrets that there was nobody to guide me about UPSC Exam.  (Had there been somebody at that time to guide her about UPSC Exam, you would have been reading this interview much earlier!)

She also shares the fact that at that stage she used to be very under-confident about her chances at CS Examination. She says, “I am sharing these thoughts so that all of those who are somehow feeling the same as I had once been, can come out of it and not repeat the mistake which I did”.

After 3 years in SBI, she joined the Income Tax Department securing a very decent rank (7) at all India level in SSC graduate level Examination 2006 which gave her the confidence of writing UPSC. This is also a time she realised that being a General Category candidate her attempts were going to be wasted anyhow because of her age (Poonam was around 28 by then, and 30 was then the upper age limit for General Category candidates.)

She gave her first attempt at UPSC CSE in 2009 at the age of 28 and got Railways (RPF).

She didn’t join that service and sat for CSE 2010. She again got Railways, but a different service (IRPS).

Meanwhile, she had cleared Haryana PSC and joined as Dy.SP in Haryana Police in 2011.

In 2011, she couldn’t qualify Prelims. She thought her tryst with UPSC was over due to the age-limit. (As hinted before it was only 30 years for general category candidates then, and even now it’s only 32 years).

‘Fortune favors the brave’ – many say. Life has kept more surprises for her. In 2015, because of agitations and petitions from candidates who were affected by pattern change in 2011, the government gave an extra attempt to all those who wrote for Civil Services Exam in 2011. Thus, Poonam got an opportunity to appear again for UPSC.

9 months pregnant at the time of Prelims; had to take care a 3 months old baby while writing mains!

This attempt came as a great challenge as Poonam was out of touch with preparation, being working 24*7 in police force. Much more than that she was 9 months pregnant at the time of prelims. She cleared UPSC prelims in flying colors by self-study. While preparing for mains she had also to take care of her son who was just 3 months old. It was never easy. But as Poonam puts it, she got her best rank in her most challenging circumstances

Karad Deputy Superintendent Navnath Dhavale

कऱ्हाडचे उपअधीक्षक करताहेत सोशल इंजिनिअरिंग


1181   08-Jan-2018, Mon

कऱ्हाड - चावडीवर होणारी चर्चा चौकात आली, चौकात होणारी चर्चा व्यासपीठावर आली अन्‌ व्यासपीठावर होणारी चर्चा अलीकडच्या काही वर्षांत सोशल मीडियावर आली. सोशल मीडिया म्हणजे समाजातील चर्चा करण्याचे एक नवीन व्यासपीठ बनले आहे. आता ते नवे राहिलेले नाही. मात्र, याच सोशल मीडियाचा वापर करून पोलिस खात्याचे महत्त्वाचे संदेश समाजापर्यंत पोचवण्याची हातोटी जपत त्याचा पुरेपूर वापर करण्याची किमया पोलिस उपअधीक्षक नवनाथ ढवळे यांना साध्य झाली आहे. त्यांची वॉट्‌सर्अपवरील चर्चा किंवा एखाद्या घटनेबद्दलच मत व्यक्त करण्याची हातोटी चांगली आहे. 

समाजातील अनेक घटनांची चर्चा ज्या सोशल मीडियावर होत असते, त्या सोशल मीडियाचाच वापर करून दक्षता बाळगण्याची किंवा अफवांना बळी पडू नका, असा संदेश देण्यासाठी सोशल इंजिनिअरिंग करण्याचा प्रयत्न ढवळे यांच्याकडून होत आहे. समाजाची चर्चा करण्याची माध्यम अथवा सोशल मीडिया बनली आहे. त्यात वॉट्‌सऍपच्या अनेक ग्रुपवर वेगवेगळी चर्चा असते. त्या चर्चेवर ढवळे लक्ष ठेवून असतात. तसेच त्याशिवाय तेथे येणाऱ्या सूचनांना प्रत्यक्षात अंमलात आणण्यासाठीचे प्रयत्न करतात. विशेषकरून शहरातील घटनांवर त्यांचा वॉट्‌सऍपच्या माध्यमातून मोठा "वॉच' आहे. एखाद्या वॉट्‌सऍप ग्रुपवर चर्चा सुरू असेल, तर त्या चर्चेचीही ते दखल घेऊन त्याला अंतिम स्वरूप देताना दिसत आहेत. 

पोलिसांचे संदेश लोकांपर्यंत पोचवण्याचे काम ढवळे सोशल मीडियाच्या माध्यमातून चोखंदळपणे करत आहेत. त्यांनी कालच टाकलेला सतर्कता बाळगा... बंद घरे फोडून दागिन्यांसह रोकड पळवणारा संशयित पोलिसांच्या हाती लागला असून, त्याच्याकडून घरफोड्यांचे अनेक गुन्हे उघडकीस येण्याची शक्‍यता आहे. चोरटा सापडल्याच्या पार्श्वभूमीवर थेट सामान्य कऱ्हाडकरांशी एक संवाद साधत असल्याचे सांगताना ढवळे यांनी त्यांच्याकडून म्हणजेच एक अपेक्षा व्यक्त करत पोलिसांनी बंद घरांबाबत केलेल्या सूचनाही ते लोकांपर्यंत पोचवत आहेत. त्यामुळे सोशल इंजिनिअरिंगचा ढवळे  यांचा वेगळ्याच धाटणीचा फंडा लोकांच्या पसंतीस उतरतो आहे. 

वास्तविक गडचिरोलीनंतर पहिलीच नियुक्ती मिळालेले ढवळे जिल्ह्यातील तरुण उपअधीक्षक आहेत. सोशल मीडियाचा वापर कसा व किती करावा, याबद्दलचे त्यांचे ज्ञान त्यांनी पोलिस खात्यासाठी वापरून त्यांनी त्याच माध्यमातून सोशल इंजिनिअरिंगवर भर दिला आहे. त्यामुळे बऱ्यापैकी लोकांचा त्यांच्याशी थेट संपर्क वाढला आहे

Inspirational Story of Tukaram Munde

IAS अधिकारी तुकाराम मुंढे यांचा प्रेरणादायी जीवनप्रवास


1234   23-Dec-2017, Sat

एखादा कर्तबगार अधिकारी जनहितासाठी काही धडक निर्णय घेतो त्यावेळी ते निर्णय हितसंबंधी किंवा वरिष्ठांच्या हिताचेच असतात असे नाही. अशा वेळी काय होतं याचे अनेक उदाहरणं आपल्यासमोर आहेत. मात्र एक सनदी अधिकारी असा आहे ज्याला हितसंबंधाविषयी काहीही घेणं-देणं नसतं. ते त्यांचं काम प्रामाणिकपणे करत असतात. म्हणूनच त्यांना 12 वर्षांच्या सेवाकाळात 9 वेळा बदल्यांचा अनुभव घ्यावा लागला. त्यांच्या बदल्यांचे कारण हर प्रामाणिक व धडाडीचे कामच असल्याचे दिसून आले आहे. अशा या धडाकेबाज, ध्येयवेडे व प्रामाणिक सनदी अधिकारी तुकाराम मुंढेे यांचा जीवन प्रवास जाणून घेणार आहोत खासरेवर.

बीड जिल्ह्यात ताडसोना या लहानशा गावात तुकाराम मुंढे यांचा जन्म झाला.त्यांचा जन्म 3 जून 1975 ला झाला. त्यांनी आणि त्यांच्या बंधूनी जिल्हा परिषदेच्या शाळेत दहावी पर्यंतचे शिक्षण घेतले. त्यांचे वडील सावकाराच्या कर्जात बुडाले होते. घरच्या संस्कारात तुकाराम मुंढे यांना प्रामाणिकपणा, सत्य आणि बेडरपणा शिकण्यास मिळाला. त्यांचे पूर्ण नाव तुकाराम हरिभाऊ मुंढे आहे.मुंढे हे अतिशय उज्वल विद्यार्थी होते. त्यांनी आपले उच्चशिक्षण औरंगाबाद येथून पूर्ण केले. त्यांचे इतिहास, सामाजिक शास्त्र मधून त्यांनी बीए ही पदवी प्राप्त केली, सोबतच राज्यशास्त्र घेऊन एमए पूर्ण केलं. शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर 2001 मध्ये त्यांनी राज्य सेवा परिक्षेत प्राविण्य मिळवले व त्यांना दुस-या दर्जाची वित्त विभागात नोकरी मिळाली. ही निवड प्रक्रिया काहीशी वेळखाऊ असल्याने त्यांनी दोन महिने जळगावमध्ये व्याख्याता म्हणून काम केले.

त्यानंतर मे 2005 ला यशदा पुणे येथे प्रशिक्षणादरम्यान ते केंद्रीय सेवा परिक्षेत उत्तीर्ण झाल्याचे समजले. विशेष म्हणजे ते देशात 20 वे आले होते आणि तेथून त्यांचा हा बेडर प्रवास सुरु झाला. तुकाराम मुंढे यांच्या सेवेची सुरवात सोलापूरातून झाली, नंतर त्यांची बदली धरणी या आदिवासी भागात प्रकल्प अधिकारी म्हणून झाली तिथून त्यांची बदली नांदेडला उपजिल्हाधिकारी म्हणून झाली. 2008 साली नागपूर जिल्हा परिषदेवर जेव्हा त्यांची CEO म्हणून निवड झाली. त्याच दिवशी त्यांनी काही शाळांना भेट दिली. त्यात त्यांना अनेक शिक्षक गैरहजर दिसले. दुसऱ्या दिवशी त्यांनी त्या सर्व शिक्षकांचे निलंबन केले. तेव्हापासून 10-12 टक्के असणारे शिक्षकाचे गैरहजरीचे प्रमाण 1-2 टक्क्यावर आले. वैद्यकीय कारभारातील अनियमितता पाहून त्यांनी काही डॉक्टरांना निलंबित केले. इतिहासात पहील्यांदाच CEO ने डाॅक्टरला निलंबित केले होते.

2009 सालीच नागपूरवरून त्यांची बदली नाशिकला ‘अतिरिक्त आदिवासी आयुक्त’ पदावर करण्यात आली, हे पद खास त्यांच्यासाठीच तयार केले होते. पुढे मे 2010 ला मुंबईला KVIC ला CEO म्हणून बदली झाली. नंतर त्यांची जालन्याला कलेक्टर म्हणून बदली झाली. जिथे जेल तिथे आपल्या कामांनी वेगळीच छाप पाडत असत. जायकवाडीवरून जालन्याला पाणी आणण्याचे काम सहा वर्षापासून रखडले होते त्यांनी तीन महीन्यात ते करून दाखवून जालनाकरांची तहान भागवली.

पुढे 2011-12 साली त्यांनी सोलापूर जिल्ह्याचे कलेक्टर पद सांभाळले. सप्टेंबर 2012 साली त्याची बदली मुंबई, विक्री व कर विभागाच्या सह आयुक्तपदी झाली. त्यांच्या काळात 143 कोटी रूपयांचा महसूल 500 कोटीवर गेला. जलयुक्त शिवार योजनेमध्ये त्यांनी सोलापूरातील 282 गाव घेतले. या गावातील कामे त्यांनी फक्त 150 कोटी रूपयांमध्ये केले. यात लोकांचे योगदान 50-60 कोटींचे होते. वर्षाला 400 टँकर लागणार्‍या सोलापूरात टँकरची संख्या 30-40 वर आली.

सोलापूर मध्ये असताना मुंढे याना पंढरपूर येथील वारीची जबाबदारी देण्यात आली होती आणि मंदिर समितीचे अध्यक्ष म्हणून निवड झाली होती. वारीच्या वेळी सर्वात मोठा धोका साथीच्या रोगांची शक्यता असते कारण 14-15 लाख लोकं यावेळी वारीला हजेरी लावतात.त्यापैकी बहुतांश उघड्यावर शौचविधी करतात त्यातून नदी प्रदूषित होते.परंतु पंढरपूर मंदिर समितीच्या चेअरमनपदी असताना अवघ्या 21 दिवसात आषाढी वारीच्या वारकऱ्यांसाठी 3 हजार शौचालयाची व्यवस्था त्यांनी केली. त्याचवेळी CM सोडता इतर VIP दर्शन त्यांनी बंद केले.

नवी मुंबई मनपा आयुक्तपदी असताना ‘आयुक्तासोबत चाला’ हा Walk With Commissioner चा कार्यक्रम जनतेत चांगलाच गाजला. रुजू झाल्यापासून त्यांनी कित्येक कामचुकार कर्मचाऱ्यांना कामावरून काढले. अनेक अधिकाऱ्यांचे बेशिस्त वागणूक, कामातील अनियमितता इत्यादी कारणामुळे निलंबन केले. एवढ्यावरच न थांबता त्यांनी नवी मुंबई मधील वाहतुकीची अडचण ओळखता, रस्त्याच्या बाजूला बसणारे फेरीवाले व अनधिकृत विक्रेते यांना चाप लावला ज्यामुळे नवी मुंबईकर सुखावला खरा,पण अनेकांचा रोषही त्यांनी ओढून घेतला. पुढे त्यांची बदली न होण्यासाठी जनता रस्त्यावर उतरली.

सध्या ते पुणे महानगरपालिकेच्या PMPML चे अध्यक्ष आहेत. महीन्याला PMPML ची 6 लाख लोकांची असणारी ग्राहकसंख्या 9 लाखांवर गेली. पुणे परिवहन बस ही देशातील पहिली रियल टाइम इ -टिकीटींग बस म्हणून दावा करण्यास सज्ज झाली आहे. एएफसीएस यंत्रणेमुळे मुख्याधिकारी केंव्हाही या तिकीटींग यंत्रणेवर नियंत्रण आणि निरिक्षण करू शकतात. त्यामुळे त्यांच्या कार्यक्षमतेमध्ये ४० टक्के वरून शंभर टक्के अशी वाढ गेल्या तीन महिन्यात झाली आहे.

Inspirational Surabhi Gautam  Success Story

जिल्हा परिषदेची शाळा ते IAS अधिकारी सुरभी गौतम


1240   23-Dec-2017, Sat

लोक खरे सांगतात, मुलाचे पाय पाळण्यात दिसतात. अशीच काही सतना तालुक्यातील अमदरा गावातील सुरभी गौतम यांची कथा आहे. सुरभीचे वडील मैहर सिविल कोर्टमध्ये वकील आहे आणि आई डॉक्टर सुशीला गौतम अमदरा येथे शाळेत शिक्षिका आहे. सुरभी लहानपणापासून अभ्यासात हुशार आहे. दहावीत सुरभीला ९३.४% एवढे गुण मिळाले होते. हेच ते गुण आहेत ज्या गुणामुळे सुरभीच्या यशाचा पाया रचला होता. हे मार्क मिळविल्यानंतर सुरभीने कलेक्टर होण्याचे स्वप्न बघितले. आणि हे स्वप्न सत्यात उतरविण्याकरिता तमाम एशो आराम पासून ती दूर गेली. चला आज खासरेवर तिचा हा प्रवास बघूया.

सुरभी चे गाव अमदरा एक छोटेस खेड आहे. अमदरा येथूनच तिने १२वी पर्यंतचे शिक्षण घेतले. १२वी पर्यंत तिने सरकारी शाळेतच शिक्षण घेतले. या शाळेत मुलभूत सुविधा सुध्दा नव्हत्या त्या शाळेत तिने शिक्षण पूर्ण केले. सुरभीच्या गावात वीज आणि पाण्यासारख्या मुलभूत सुविधा नव्हत्या तर परिपूर्ण शिक्षण दूरच राहिले. ती सांगते कि लहानपणी ती दिव्यात अभ्यास करत असे. बारावी नंतर तिने इंजिनियरिंग प्रवेश परीक्षा दिली आणि त्यामध्ये चांगले गुण घेऊन तिने परीक्षा उत्तीर्ण केली. त्यानंतर सुरभीने भोपाळ येथून इलेक्ट्रोनिक आणि कम्युनिकेशन मध्ये इंजिनियरिंग पदवी पूर्ण केली. इथे सुध्दा सुरभीने पहिला नंबर मिळवायची सवय सोडली नाही तिने सुवर्ण पडत घेत विद्यापीठातून पहिला नंबर मिळविला. कॉलेजनंतर सुरभी ने BARC मध्ये वैज्ञानिक म्हणून नौकरी केली त्यानंतर सुरु झाली घोडदौड परीक्षा पास होण्याची एका वर्षात सुरभी ने SAIL, GATE, ISRO, MPPSC PRE,SSC LGL, Delhi Police आणि FCI एवढ्या परीक्षा चांगल्या मार्काने पास केल्या. २०१३ मधील IES परीक्षेत सुरभीने पूर्ण भारतातून पहिला नंबर मिळविला. आणि त्यानंतर आता २०१६ साली सुरभी संपूर्ण भारतात ५०वी rank मिळवून IAS झाली आहे. सुरभी प्रमाणे यश फार कमी लोकांना मिळते. तिने परीक्षा सुध्दा पहिल्याच प्रयत्नान पास केली.

सुरभी लहानपणापासून एक जवाबदार आणि मोठे स्वप्न बघणारी मुलगी आहे. ती सांगते या सर्व गोष्टीची प्रेरणा तिला पालकाकडून मिळत होती. सुरभीने कधीही कोणत्या विषयाची शिकवणी वर्ग लावला नाही. स्वतः अभ्यास करून तिने शिक्षण पूर्ण केले. शाळेत तिला वेळेवर कधी पुस्तके मिळत नसे किंवा पूर्ण सुविधा मिळत नव्हत्या. ती सांगते कि तिला ह्या सुविधा मिळत नसे म्हणून तिला मोठे काम करायची प्रेरणा मिळाली. लहानपणी तिला चित्रकलेची देखील आवड होती. स्केचिंग, रांगोळी आणि भरतकाम तिला चांगल्या प्रकारे जमते. १२ वी पर्यंत ती संपूर्ण गावाकरिता सेलेब्रिटी होती आणि आत्ताही आहे. लोक म्हणायचे हि मुलगी काहीतरी मोठे काम करणार आणि तिने आज हे काम पूर्ण केले आहे.


Top